Αυτοκαθορισμός

Αυτοκαθορισμός

Κυριακή, 26 Δεκεμβρίου 2010

Αρχίλοχος/ η βέβηλη ενθαδικότητα

                                            
                                             1.
                   Είμαι εγώ υπηρέτης του Ενυάλιου άρχοντα,
                   αλλά και βαθύς γνώστης του γλυκού δώρου των Μουσών


                                             2.
                   Με το δόρυ κερδίζω το ζυμωμένο κρίθινο ψωμί μου, με το
                       δόρυ
                   το Ισμαρικό κρασί μου και πίνω γέρνοντας πίσω πάνω στο
                       δόρυ μου


                                            3.
                  Κάποιος απο τους Σα'ί'ους χαίρεται με την ασπίδα μου,
                  που, αψεγάδιαστο όπλο,
                  κοντά σ'ένα θάμνο την παράτησα, χωρίς να θέλω
                  όμως εγώ έσωσα τη ζωή μου. Τι με νοιάζει η ασπίδα
                  εκείνη;
                  Ας πάει στα κομμάτια, θ'αποκτήσω πάλι μια άλλη όχι
                  χειρότερη.


                                              4.
                  Επτά νεκρών που έπεσαν, που τους ποδοπατήσαμε,
                  χίλιοι φονιάδες είμαστε.


                                               5.
                 Κανένας μεταξύ των πολιτών, όταν πεθαίνει, δεν γίνεται
                 σεβαστός ούτε ξακουστός
                 την εύνοια των ζωντανών πιο πολυ επιδιώκουμε
                 εμείς οι ζωντανοί, αλλά πάντοτε για τον νεκρό δεν έχουν
                       αυτά κανένα νόημα



ΑΡΧΙΛΟΧΟΣ, μετάφραση Ι.Μπάρμπας, εκδ. Ζήτρος






Η απομάκρυνση απο το ηρωικό πρότυπο του έπους, η ρήξη με τον αρχαικό κόσμο της Μνημοσύνης, δεν σημαίνει απλά την ανάδυση ορθολογικών κοσμοθεάσεων, αλλά την διείσοδο στην βέβηλη ενθαδικότητα, την περιπλάνηση στον τόπο της αυτάρκειας του υποκειμενικού βίου. Αυτός δεν είναι ο βίος ενός ειρηνικού αστού που φροντίζει τον οίκο του, αποφεύγοντας την σύγκρουση και τον πόλεμο, όπως ανοήτως θα τον ερμήνευε ένας  σημερινός φιλελεύθερος αστός, ή ένας ειρηνόφιλος πολέμιος της αρχαικής ανδρείας. 
Ο βίος της ενθαδικής ύπαρξης είναι, όπως έξοχα μας δείχνει ο Αρχίλοχος, ο βίος της απογυμνωτικής βεβήλωσης της Μνήμης του θυσιαζόμενου, απο το πλήθος των μισθοφόρων συντρόφων του. 
Η εικόνα των ποδοπατημένων απο τους τυχοδιώκτες συντρόφους τους ηρώων, αποτελεί μιά απο τις συγκλονιστικότερες απεικονίσεις της εξαχρείωσης της αστικής-νεωτερικής ύπαρξης, και μόνον το ιερό ρίγος του Αρχίλοχου, ο εσωτερικός διχασμός του εκφρασμένος με την πικρή λιτότητα που αρμόζει, διασώζει την ανθρωπιά του αρχαϊκού κόσμου. 
Ο ίδιος έχει εγκαταλείψει την ασπίδα του, έχει αφήσει τον συμβολικό εαυτό του να χαθεί, για να ζήσει, να ζήσει μόνο. 
Οι πολίτες-αστοί δεν ενδιαφέρονται για τους νεκρούς τους, παρά μόνον για την πόλη, δεν νοιάζονται γιά τα πρόσωπα των θυσιαζομένων, παρά για τους ζωντανούς, και αυτοί που διακινδυνεύουν την ύπαρξη τους, την διακινδυνεύουν μόνον για την εύνοια των ζωντανών, αν ζούν κι οι ίδιοι. Μόνον αν ζούν κι οι ίδιοι. Γι αυτή την εύνοια θα ποδοπατήσουν τα πτώματα των πεσόντων στη μάχη συντρόφων τους, και αν οι ίδιοι ποδοπατηθούν δεν τους νοιάζει, αφού δεν θα ζούν. Αν πάλι πετάξουν την ασπίδα για να ζήσουν δεν τους νοιάζει. Αυτό που σημαίνει κάτι είναι ο βίος καθαυτός, η ζωή απογυμνωμένη απο την σημασία της Δόξας, όμως βαθύτερα η ζωή απογυμνωμένη απο το συμβολικό της περιεχόμενο. Ο Θάνατος είναι ήδη γεγονικός.




Ι.Τζανάκος

Πέμπτη, 23 Δεκεμβρίου 2010

Τ.Κ.Παπατσώνης/ η επίγνωση της ενθαδικότητας

                                         Σοφία

            Εφθάσαμε έτσι λίγο λίγο στην γυμνότητα
            ένα ένα αποδυθήκαμε τα περίφημα προβλήματα,
            τα πολύχρωμα, τα βύσσινα, τα πορφυρά των γοητειών,
            και μόνον τώρα, μολονότι κάποιος φόβος κι' απο πρίν,
            κάποιο προμήνυμα, μας έλεγαν τι μας προσμένει
            όμως, μονάχα τώρα, οι γυμνωμένοι
            είδαμεν, ότι χούς εσμέν. Άθλιας επίγνωση
            σοφίας. Ένδεια σημερινή. Βραδύνοια της χθές.
            Δουλειά μας τώρα να την ανάγουμε σε θρίαμβο.

               Τ.Κ.Παπατσώνης- Εκλογή Β' (Το Ασματικόν)

Είναι ειρωνική η συμπυκνωση απο τον Παπατσώνη, της ιστορίας του ξεμαγέματος. Αυτό που φαίνεται να διακρίνει το βλέμμα του απο άλλα, είναι η ''ανακάλυψη'' της προετοιμασίας του, στα βάθη του ιστορικού ''παρελθόντος''. Κάποιος φόβος, κάποιο προμήνυμα, μας έλεγαν τι μας προσμένει. Η αυτεπίγνωση της αυτοεγκλειόμενης ενθαδικής ύπαρξης, ορίζεται ωστόσο, όσον αφορά το παρελθόν, ως βραδύνοια. Τώρα μπορούμε να σταθούμε απο-γυμνωμένοι απο τα μεταφυσικά προβλήματα, και δουλειά μας, μετά την αργή αλλά αμείλικτη απέκδυση απο τα προβλήματα της γοητείας, είναι να ανάγουμε την γύμνια μας σε θρίαμβο. Η βραδύνοια της βαθμιαία σχηματιζόμενης ενθαδικότητας, μετατρέπεται σε εργασία γιά τον μηδενιστικό θρίαμβο της ενθαδικότητας. Γελοίος θρίαμβος, θαρρώ. Ακόμα πιό γελοία η αναζήτηση της εξόδου απο την μοίρα του απογυμνωμένου ατόμου. Τι μένει; Δεν μπορούμε να πούμε ''απο-μένει''. Ήδη, τότε που κάτι σήμαινε η γοητεία της υπέρβασης, μας βασάνιζε η ενθαδικότητα. Κανείς δεν θα πιστέψει βεβαίως, ότι η γοητεία ήταν ποτέ καθαρή απο βία, καταπίεση, απλά σήμερα έχουμε μόνο αυτά. Η μήπως δεν έχουμε ούτε αυτή την χαρά να ζήσουμε χωρίς τη καταπιεστική μετουσίωση; Δεν έχουμε αυτή τη χαρά. Το Dasein δεν μας χαρίζει κάποια λυτρωτική γύμνια, είναι το ίδιο καθηλωμένο στις μετουσιωτικές παραπλανήσεις. Kαμμία κρυμμένη υπερβατικότητα δεν υπάρχει στις μηδενιστικές παρακρούσεις κατά της υπέρβατικότητας ( Nietzsche-Heidegger), ούτε και οι πιό εκλεπτυσμένες αρνησιακές θεωρήσεις κατά της Ολότητας, δεν μας βοηθούν να ζήσουμε  (Adorno). Η άρνηση δεν οδηγεί πουθενά, αν συνεχίζουμε να απωθούμε περιφρονητικά τα πορφυρά ερωτήματα. Δεν μπορούμε όμως ούτε και να τα αναβιώσουμε, όσοι το προσπάθησαν χάθηκαν στις λάσπες της νεο-θρησκείας, σ'ενα φτωχό απομεινάρι των ιστορικών θρησκειών. Αδιέξοδο λοιπόν. Σαν το αδιέξοδο της ζωής. Δεν σημαίνει αυτό παραίτηση. Συνεχίζουμε να πολεμάμε τον καπιταλισμό, ακόμα κι αν δεν υπάρχει εναλλακτική κοινωνική οδός (ακόμα). Είναι άσχημος, παράλογος, έχει μετατραπεί σε αυτονομημένο θέαμα της ζωής (G.Debord), εντάξει, το αλφαβητάρι του νεο-κομμουνισμού, οκ. Η ζωή παραμένει αδιέξοδη, και στους κύκλους της επαναστατικής διανόησης, κανείς δεν συναντά το παλιό πάθος, γιατί λείπει ο ορίζοντας του Άλλου. Κανείς δεν ξεφεύγει απο την ενδογένεια της ενθαδικότητας, ακόμα κι αν την εμπλουτίζει  με λεπτές θεωρήσεις του Άλλου, με την ετερο-λογία της ψυχανάλυσης, της λογοτεχνίας κ.τ.λ . Η ζωή παραμένει αδιέξοδη παντού, όλοι αισθάνονται ένα ασφυκτικό βάρος, να απορρέει απο τους ίδιους. Δεν θα ξεφύγεις απο την γελοιότητα του αγώνα, της αναγωγής σε θρίαμβο της ενθαδικότητας, όσους ''διαλεκτικούς'' αποφατισμούς κι αν επιστρατεύσεις. Η ζωή παραμένει αδιέξοδη παντού. [Μήπως λόγου χάριν να ξηλώναμε τον πρωθυπουργίσκο; Αδιέξοδο κι αυτό, γιατί μας περιμένει άλλος και αλλος...αλλά τι άλλο να κάνουμε; μόνο αυτό μου έρχεται αυθορμήτως πρώτο. Επιστροφή στην φρεσκάδα του ταξικού αγώνα. Αλλά δεν αρκεί, η ζωή είναι αδιέξοδη, καμμιά προοπτική για τους μισθωτούς σκλάβους, ούτε για τους μικροαστούς, το μόνο που τους μένει είναι να χαίρονται με την αποκαθήλωση των μορφών της εξουσίας, γνωρίζοντας ότι η ζωή θα παραμείνει αδιέξοδη. Μην τους περιφρονείτε, μην κοιτάτε τον λαό με συγκατάβαση, ίσως να γνωρίζει περισσότερα απο εσάς. Όταν γεμίζει με άγρια χαρά το κολοσσαίο, να δεί την αποκαθήλωση του ηγεμόνα ή ηγεμονίσκου, ζεί την μοναδική απόλαυση που απομένει σε σκλάβους. Μήπως δεν μιλώ σαν σκλάβος σε σκλάβο; ή μήπως είστε ελεύθεροι ω φίλοι;]. Η νεωτερική φιλοσοφία βασανίζεται απο το αδιέξοδο της ενθαδικότητας, οι πιστοί, σαν τον Παπατσώνη το ίδιο, κανείς δεν μπορεί, αν είναι στοιχειωδώς σοβαρός, κάποια στιγμή της ζωής, να μην αναλογισθεί τον πόνο της ενθαδικότητας, την αθλιότητα, τις κρυφές υπερβατικές της ελπίδες, την στιγμιαία αυτοκατάργησή τους μόλις εμφανισθούν. Αδιέξοδο. Ο δρόμος έκλεισε, η πόλη αυτοκαταργήθηκε σε κοσμόπολη, κανείς δεν περιπλανάται σε αυτήν, η επαρχία δεν υπάρχει, ο Δυτικός Λόγος είναι ένα φάντασμα, ο ''ανατολικός'' Λόγος είναι ένα φάντασμα του Δυτικού Λόγου, η παγκόσμια επανάσταση ένα φάντασμα, η εθνική παράδοση ένα σαβανωμένο πτώμα, η μοντέρνα τέχνη μια διανοητική άσκηση που δεν αφορά το βίωμα, και η άρνηση όλων αυτών, μόνον άρνηση. Ας επιστρέψουμε, πρώτη φορά στ'αλήθεια..που;........Ι.Τζανάκος

Κυριακή, 12 Δεκεμβρίου 2010

Αντι-Dasein

Μεταφέρω ένα απόσπασμα του κειμένου του E.Levinas  ''Quelques re'flexions sur la philosophie de l'Hitlerisme'', το οποίο περιέχεται στο βιβλίο του G.Agamben ''Homo sacer'', και αναφέρεται στην ενθαδική ύπαρξη και τις πολιτικές συνέπειες της θεοποίησης της: 
'' Το σώμα δεν είναι μόνο ένα ευτυχές ή δυστυχές συμβεβηκός που μας σχετίζει με τον αδυσώπητο κόσμο της ύλης- η πρόσφυσή του στο  Εγώ έχει αξία αυτή καθαυτή. Πρόκειται για μιά πρόσφυση απο την οποία είναι αδύνατο να διαφύγουμε και την οποία καμία μεταφορά δεν θα μπορούσε να συγχέει με την παρουσία ενός εξωτερικού αντικειμένου, είναι μιά ένωση της οποίας την τραγική γεύση του τελεσίδικου τίποτα δεν θα μπορούσε να αλλοιώσει. Συνεπώς μιά ανάλογη ταυτότητα μεταξύ του εγώ και του σώματος-η οποία εννοείται, δεν έχει τίποτα κοινό με τον χυδαίο υλισμό-δεν  θα  επιτρέψει ποτέ σε όποιον ξεκινά απο αυτή να βρεί εκ νέου στο βάθος αυτής της ενότητας τη δυαδικότητα ενός ελεύθερου πνεύματος το οποίο μάχεται εναντίον του σώματος στο οποίο είναι αλυσοδεμένο. Αντιθέτως, γι'αυτούς τους ανθρώπους ολάκερη η ουσία του πνεύματος συνίσταται σε αυτό το αλυσόδεμα στο σώμα. Να το διαχωρίσουμε απο τις συγκεκριμένες μορφές στις οποίες ανέκαθεν ενεχόταν σημαίνει να προδώσουμε τη μοναδικότητα του ίδιου του αισθήματος απο το οποίο θα ήταν πρόσφορο να ξεκινήσουμε. Η σημασία που αποδίδεται στο αίσθημα του σώματος, στο οποίο το δυτικό πνεύμα δεν θέλησε ποτέ να αρκεστεί, βρίσκεται στη βάση μιάς νέας αντίληψης του ανθρώπου. Το βιολογικό, με την έννοια του αναπόδραστου που συνεπιφέρει, καθίσταται κάτι πολύ περισσότερο απο ένα αντικείμενο της πνευματικής ζωής, γίνεται η ίδια η καρδιά της. Οι μυστηριώδεις φωνές του αίματος, οι επικλήσεις της κληρονομικότητας και του παρελθόντος των οποίων το σώμα είναι ο αινιγματικός φορέας, χάνουν τον χαρακτήρα των προβλημάτων που υπόκεινται στη λύση ενός Εγώ κυριαρχικώς ελεύθερου. Συνεπώς, το Εγώ δεν διαθέτει, για να τα επιλύσει, παρά μόνο κάποια άγνωστα στοιχεία αυτών των ίδιων προβλημάτων. Το Εγώ συγκροτείται δι'αυτών των στοιχείων. Η ουσία του ανθρώπου δεν βρίσκεται πιά στην ελευθερία, αλλά σε ένα είδος αλυσοδέματος....Αλυσοδεμένος στο ίδιο του το σώμα ο άνθρωπος βλέπει να του αποστερείται η δυνατότητα να ξεφύγει απο τον εαυτό του. Γι'αυτόν η αλήθεια δεν είναι πλέον μιά θέαση ενός εξωτερικού θεάματος-έγκειται σε ένα δράμα πρωταγωνιστής και δημιουργός του οποίου είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Ακριβώς υπο το βάρος όλης της ύπαρξής του-που εμπεριέχει ορισμένα δεδομένα στα οποία πλέον δεν είναι δυνατόν να επιστρέψει- ο άνθρωπος θα πεί το δικό του ναι ή το δικό του όχι..''
Η ενθαδική ύπαρξη όμως προέκυψε,-ως δημιουργία μιάς ''άρρηκτης'' ενότητας της ψυχής με την σωματικότητα(ή μάλλον ως δημιουργική φαντασιακή σημασία που δημιουργεί την ''ύπαρξη'' μιάς τέτοιας ένωσης)-, μόνον αφού ο δυτικός πολιτισμός δια του απόλυτου διαχωρισμού αυτών των στοιχείων, αναβυθίστηκε (έπειτα) ''διαλεκτικά'' στην ''προπολιτισμική'' ενότητα τους, δημιουργώντας το εκτρωματικό ανθρωπολογικό πρότυπο του Dasein. Δεν ισοπεδώνουμε την ιουδαιοχριστιανική και καρτεσιανή ρίζα, εξομοιώνοντας την με τις εξαμβλωματικές παραφυάδες της: Ορθώς ο Levinas και o σχολιαστής του Agamben τις διαχωρίζουν απο αυτή τη ρίζα, όμως δεν μπορούμε να αποκρύψουμε, όπως αυτοί, την καταγωγική σχέση της με αυτές.....Ι.Τζανάκος 

Πέμπτη, 2 Δεκεμβρίου 2010

Απορία της Μνημοσύνης

Η συλλογική μνήμη, η Μνημοσύνη, οδηγεί αναπτυσσόμενη στην πιό βαθιά λήθη, σαν να δημιουργείται παράλληλα και εντός της, μια άπειρη απομάκρυνση απο το διαλογικό αντικείμενο που πόθησε να βρεί, για το οποίο υπήρξε. Η έξοδος απο την κυριαρχία του πρωτο-μύθου του ήρωα, που σημαίνει την ωμή και απερίφραστη κυριαρχία του εξαιρετικού ατόμου της αριστοκρατίας, στις ατραπούς του αφηρημένου Λόγου, ικανοποιεί την ανάγκη εύρεσης του καθολικού ατόμου, εκφράζει τις ανάγκες της εξατομίκευσης. Ο καθολικός άνθρωπος, το αποδεσμευμένο άτομο του Άστεως, είναι το διαλογικό αντικείμενο των φιλοσοφικών αφηγήσεων, αν και ο Adorno στην ''Διαλεκτική του διαφωτισμού'' ανακαλύπτει το αφηγηματικό πρωτο-θεμέλιο του νεωτερικού ανθρώπου στον Οδυσσέα.......Ι.Τζανάκος

Τετάρτη, 1 Δεκεμβρίου 2010

Απορία της Μνημοσύνης

Γιά να μην ξεχάσουμε, άραγε τί, δημιούργησαν τον τόπο της Μνήμης, αφαιρώντας, ήδη απο την πρώτη στιγμή της δημιουργίας αυτής, όχι μόνο τη σάρκα αλλά και την ψυχή αυτών που θέλουν να θυμόμαστε. Έτσι λοιπόν μας απέμεινε ένα Όνομα, μιά εξιστόρηση, ένας μύθος. Μπορούμε γιά αιώνες, ίσως γιά πάντα, να περιστρεφόμαστε γύρω από αυτό το σημείο που μας παραδόθηκε και να οικοδομούμε τα δικά μας δώματα, από τις δικές μας μνήμες, ή μάλλον απο τους δικούς μας τόπους, εντός του αρχικού τόπου που μας παραδόθηκε. Αρκεί να μην ξεχάσουμε, αυτό που μας παραδόθηκε να μην ξεχάσουμε. Όμως θα αναρωτηθούμε. Άραγε τι είναι πίσω η κάτω απ'αυτό το Όνομα? Τι είναι αυτό το αινιγματικό σημείο, που φαινεται να περιέχει το σημείο που δημιουργούμε εντός του? Πριν ακόμα αναρωτηθούμε, έχουμε ζυμωθεί να υπάρξουμε εντός του, υπάρχουμε όπως αυτό ενσαρκώνεται στο διαμορφούμενο, εντός μας. Μπορεί να μην ρωτήσουμε ποτέ να γνωρίσουμε, να δούμε ποιό είναι το ''αρχικό'' γεγονός, η αλήθεια του Ονόματος. Αν ζητήσουμε, ποτέ δεν θα μάθουμε την ψυχή που χάθηκε, ποτέ δεν θα ψαύσουμε το σώμα που αποσυντέθηκε, μα μόνον ίσως θ'ακούσουμε ένα ψίθυρο, μιάν ακατάληπτη φράση και θα αποσύρουμε τον πόθο της γνώσης. Απορία της Μνημοσύνης..........Ι.Τζανάκος

Ιωάννης Τζανάκος - Ιστολόγια

Δρεπάνι

Δρεπάνι
Δρεπάνι..

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Kurdistan

Nichts

Nichts

Πολιτική και Γεωπολιτική..

Στα όρια..

Ουρανός

Ουρανός

Ερμηνείες της ιστορίας..

Επιστημονικά και επιστημονικοφανή..