Κυριακή, 12 Δεκεμβρίου 2010

Αντι-Dasein

Μεταφέρω ένα απόσπασμα του κειμένου του E.Levinas  ''Quelques re'flexions sur la philosophie de l'Hitlerisme'', το οποίο περιέχεται στο βιβλίο του G.Agamben ''Homo sacer'', και αναφέρεται στην ενθαδική ύπαρξη και τις πολιτικές συνέπειες της θεοποίησης της: 
'' Το σώμα δεν είναι μόνο ένα ευτυχές ή δυστυχές συμβεβηκός που μας σχετίζει με τον αδυσώπητο κόσμο της ύλης- η πρόσφυσή του στο  Εγώ έχει αξία αυτή καθαυτή. Πρόκειται για μιά πρόσφυση απο την οποία είναι αδύνατο να διαφύγουμε και την οποία καμία μεταφορά δεν θα μπορούσε να συγχέει με την παρουσία ενός εξωτερικού αντικειμένου, είναι μιά ένωση της οποίας την τραγική γεύση του τελεσίδικου τίποτα δεν θα μπορούσε να αλλοιώσει. Συνεπώς μιά ανάλογη ταυτότητα μεταξύ του εγώ και του σώματος-η οποία εννοείται, δεν έχει τίποτα κοινό με τον χυδαίο υλισμό-δεν  θα  επιτρέψει ποτέ σε όποιον ξεκινά απο αυτή να βρεί εκ νέου στο βάθος αυτής της ενότητας τη δυαδικότητα ενός ελεύθερου πνεύματος το οποίο μάχεται εναντίον του σώματος στο οποίο είναι αλυσοδεμένο. Αντιθέτως, γι'αυτούς τους ανθρώπους ολάκερη η ουσία του πνεύματος συνίσταται σε αυτό το αλυσόδεμα στο σώμα. Να το διαχωρίσουμε απο τις συγκεκριμένες μορφές στις οποίες ανέκαθεν ενεχόταν σημαίνει να προδώσουμε τη μοναδικότητα του ίδιου του αισθήματος απο το οποίο θα ήταν πρόσφορο να ξεκινήσουμε. Η σημασία που αποδίδεται στο αίσθημα του σώματος, στο οποίο το δυτικό πνεύμα δεν θέλησε ποτέ να αρκεστεί, βρίσκεται στη βάση μιάς νέας αντίληψης του ανθρώπου. Το βιολογικό, με την έννοια του αναπόδραστου που συνεπιφέρει, καθίσταται κάτι πολύ περισσότερο απο ένα αντικείμενο της πνευματικής ζωής, γίνεται η ίδια η καρδιά της. Οι μυστηριώδεις φωνές του αίματος, οι επικλήσεις της κληρονομικότητας και του παρελθόντος των οποίων το σώμα είναι ο αινιγματικός φορέας, χάνουν τον χαρακτήρα των προβλημάτων που υπόκεινται στη λύση ενός Εγώ κυριαρχικώς ελεύθερου. Συνεπώς, το Εγώ δεν διαθέτει, για να τα επιλύσει, παρά μόνο κάποια άγνωστα στοιχεία αυτών των ίδιων προβλημάτων. Το Εγώ συγκροτείται δι'αυτών των στοιχείων. Η ουσία του ανθρώπου δεν βρίσκεται πιά στην ελευθερία, αλλά σε ένα είδος αλυσοδέματος....Αλυσοδεμένος στο ίδιο του το σώμα ο άνθρωπος βλέπει να του αποστερείται η δυνατότητα να ξεφύγει απο τον εαυτό του. Γι'αυτόν η αλήθεια δεν είναι πλέον μιά θέαση ενός εξωτερικού θεάματος-έγκειται σε ένα δράμα πρωταγωνιστής και δημιουργός του οποίου είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Ακριβώς υπο το βάρος όλης της ύπαρξής του-που εμπεριέχει ορισμένα δεδομένα στα οποία πλέον δεν είναι δυνατόν να επιστρέψει- ο άνθρωπος θα πεί το δικό του ναι ή το δικό του όχι..''
Η ενθαδική ύπαρξη όμως προέκυψε,-ως δημιουργία μιάς ''άρρηκτης'' ενότητας της ψυχής με την σωματικότητα(ή μάλλον ως δημιουργική φαντασιακή σημασία που δημιουργεί την ''ύπαρξη'' μιάς τέτοιας ένωσης)-, μόνον αφού ο δυτικός πολιτισμός δια του απόλυτου διαχωρισμού αυτών των στοιχείων, αναβυθίστηκε (έπειτα) ''διαλεκτικά'' στην ''προπολιτισμική'' ενότητα τους, δημιουργώντας το εκτρωματικό ανθρωπολογικό πρότυπο του Dasein. Δεν ισοπεδώνουμε την ιουδαιοχριστιανική και καρτεσιανή ρίζα, εξομοιώνοντας την με τις εξαμβλωματικές παραφυάδες της: Ορθώς ο Levinas και o σχολιαστής του Agamben τις διαχωρίζουν απο αυτή τη ρίζα, όμως δεν μπορούμε να αποκρύψουμε, όπως αυτοί, την καταγωγική σχέση της με αυτές.....Ι.Τζανάκος 

Πέμπτη, 2 Δεκεμβρίου 2010

Απορία της Μνημοσύνης

Η συλλογική μνήμη, η Μνημοσύνη, οδηγεί αναπτυσσόμενη στην πιό βαθιά λήθη, σαν να δημιουργείται παράλληλα και εντός της, μια άπειρη απομάκρυνση απο το διαλογικό αντικείμενο που πόθησε να βρεί, για το οποίο υπήρξε. Η έξοδος απο την κυριαρχία του πρωτο-μύθου του ήρωα, που σημαίνει την ωμή και απερίφραστη κυριαρχία του εξαιρετικού ατόμου της αριστοκρατίας, στις ατραπούς του αφηρημένου Λόγου, ικανοποιεί την ανάγκη εύρεσης του καθολικού ατόμου, εκφράζει τις ανάγκες της εξατομίκευσης. Ο καθολικός άνθρωπος, το αποδεσμευμένο άτομο του Άστεως, είναι το διαλογικό αντικείμενο των φιλοσοφικών αφηγήσεων, αν και ο Adorno στην ''Διαλεκτική του διαφωτισμού'' ανακαλύπτει το αφηγηματικό πρωτο-θεμέλιο του νεωτερικού ανθρώπου στον Οδυσσέα.......Ι.Τζανάκος

Τετάρτη, 1 Δεκεμβρίου 2010

Απορία της Μνημοσύνης

Γιά να μην ξεχάσουμε, άραγε τί, δημιούργησαν τον τόπο της Μνήμης, αφαιρώντας, ήδη απο την πρώτη στιγμή της δημιουργίας αυτής, όχι μόνο τη σάρκα αλλά και την ψυχή αυτών που θέλουν να θυμόμαστε. Έτσι λοιπόν μας απέμεινε ένα Όνομα, μιά εξιστόρηση, ένας μύθος. Μπορούμε γιά αιώνες, ίσως γιά πάντα, να περιστρεφόμαστε γύρω από αυτό το σημείο που μας παραδόθηκε και να οικοδομούμε τα δικά μας δώματα, από τις δικές μας μνήμες, ή μάλλον απο τους δικούς μας τόπους, εντός του αρχικού τόπου που μας παραδόθηκε. Αρκεί να μην ξεχάσουμε, αυτό που μας παραδόθηκε να μην ξεχάσουμε. Όμως θα αναρωτηθούμε. Άραγε τι είναι πίσω η κάτω απ'αυτό το Όνομα? Τι είναι αυτό το αινιγματικό σημείο, που φαινεται να περιέχει το σημείο που δημιουργούμε εντός του? Πριν ακόμα αναρωτηθούμε, έχουμε ζυμωθεί να υπάρξουμε εντός του, υπάρχουμε όπως αυτό ενσαρκώνεται στο διαμορφούμενο, εντός μας. Μπορεί να μην ρωτήσουμε ποτέ να γνωρίσουμε, να δούμε ποιό είναι το ''αρχικό'' γεγονός, η αλήθεια του Ονόματος. Αν ζητήσουμε, ποτέ δεν θα μάθουμε την ψυχή που χάθηκε, ποτέ δεν θα ψαύσουμε το σώμα που αποσυντέθηκε, μα μόνον ίσως θ'ακούσουμε ένα ψίθυρο, μιάν ακατάληπτη φράση και θα αποσύρουμε τον πόθο της γνώσης. Απορία της Μνημοσύνης..........Ι.Τζανάκος