Αυτοκαθορισμός

Αυτοκαθορισμός

Παρασκευή, 28 Ιανουαρίου 2011

Νείλος

                       

                    Ας ενστερνισθώ τον Νότιο άνεμο
                          Είναι αστόλιστος
                          Είναι ερυθρός.
                         
                          Του Νείλου αιώνια ψυχή
                          Μην φωλιάζεις πιά ως φλόγινη σιωπή
                          Ελευθερώσου!
                         


Στίς μάζες της Αιγύπτου που ξεσηκώνονται ενάντια στο διεφθαρμένο καθεστώς των Μουμπάρακ, σ'ολους αυτούς που υποτιμούν την αραβική ψυχή...........Ι.Τζανάκος

Δευτέρα, 24 Ιανουαρίου 2011

Ικρίωμα



                    Βακχεύουν δηλητηριασμένοι
                               οι επιμελείς δαίμονες της αρετής

                      Δεν υπάρχει  Σωτηρία !
                      Δριμύγευστος ο πόνος της επίγνωσης
                               το δοξάρι τους βαραίνει

                     Κυρτώνουν τις πληγές τους
                     Ονομάζοντας την Έλευση
                     Χύνοντας βάλσαμα πράξεων

                     Ας γνωρίζουν πως πεθαίνουν
                     Ορμούν στις πηγές του άφατου
                                 να πιούν αλμυρό φώς

                     Ο Δήμιος προσεύχεται
                                 να τελειώσει η γιορτή
                                 αφαιρεί το δέρμα τους και

                      Πριν συνθλίψει την καρδιά τους
                                την στρέφει στο έκνομο πλήθος
                                κραυγάζοντας:  Ο υ σ ί α !

                          Ι.Τζανάκος   23-1-2011

Δευτέρα, 17 Ιανουαρίου 2011

Το ραβδί

              

                      Το ραβδί που ακούμπησα τον πόνο
                                απέκτησε ψυχή και έγινε η ζωή μου

                     Η φθορά με αγγίζει πιά όπως αγγίζει
                                    το βρέφος την τροφό του

                     Η θλίψη με τέμνει όπως ο Ήλιος
                                   τα βάραθρα της θάλασσας

                    Ο θάνατος με καλεί όπως ο εραστής
                                   το σώμα της ερωμένης του

                    Έφυγα σιωπηλός  μ'ελαφρύ πυρετό
                    να προλάβω το αφηνιασμένο άλογο της εκδίκησης

                     Κοιμήθηκα λίγες νύχτες να συναντήσω
                                   τον ακέραιο θεό της

                                         Κι όμως

                     Καρπίσαν οι έρημοι
                                    όχι οι κήποι

                     Ανθίσαν οι θάλασσες
                                    όχι οι κήποι

                     Στο μονοπάτι που άφησα αδιάβατο
                     Δεν θα περιπλανιέται γιά πάντα
                                    το φάντασμα της οργής

                     Αυτός που αποσπάσθηκε ζητά ξανά το ραβδί του
                                   μόνο γιά να περπατήσει
                     Συγκρατεί τα δάκρυά του
                     Λοξοδρομεί ν'αντέξει
                     Τη Γη εκτινάσσοντας στο φως
                     Μεταμορφωμένη παντού
                                              πουθενά
                                              όπως ακριβώς ένα άνθος

                        Δέρμα
                             σάρκα 
                                    τένοντες    
                                              οστά
                                                   αίμα      
                                                        πύον
                                         
                           Μη θεωρώντας

                                          Το Σώμα
                                                     Το υδάτινο
                                                                  Το πυρογενές
                          Είτε προχωρά
                          Είτε υποχωρεί
                                      αναδιπλωμένο σ'ένα σημείο
                                      εξετάζοντας σε ακτινωτές θυσίες
                                      του Χρόνου την αψευδή λατρεία

                                Κάτι που δεν υπάρχει θα υπάρξει


                            Ι.Τζανάκος 17-1-2011

               

Giuseppe Ungaretti, η απώλεια της ταυτότητας

                           ΕΙΣ  ΜΝΗΜΗΝ
                     (Λοκβίτσα, 30 Σεπτεμβρίου 1916)


                    Ονομαζόταν
                     Μοχάμεντ Σεάμπ

                    Γόνος
                    εμίρηδων νομάδων
                    αυτόχειρας
                    γιατί δεν είχε πιά
                    Πατρίδα
                  
                   Αγάπησε τη Γαλλία
                   κι άλλαξε όνομα

                   Έγινε Μαρσέλ
                   όμως δεν ήταν Γάλλος
                   και δεν ήξερε πιά
                   να ζεί
                   στο τσαντήρι των δικών του
                   όπου ακούνε την ψαλμωδία
                   του Κορανίου
                   απολαμβάνοντας τον καφέ

                  Και δεν ήξερε
                  πως να σύρει
                  το τραγούδι της εγκατάλειψής του

                 Τον συνόδεψα
                 με την πατρόνα του ξενοδοχείου
                 όπου μέναμε
                 στο Παρίσι
                 οδός Κάρμ αριθμός 5
                 άθλιο κατηφορικό δρομάκι

                 Αναπαύεται
                 στο κοιμητήρι του Ιβρύ
                 συνοικία που θυμίζει
                 πάντοτε
                 μέρα παζαριού
                 σε διάλυση

                Και ίσως μόνον εγώ
                ξέρω ακόμα
                ότι έζησε

                   
               Μετάφραση: Φοίβος Πιομπίνος. Εκδόσεις Ίκαρος, 2001..


Ο Μοχάμεντ  Σεάμπ ήταν όντως φίλος του ποιητή, και είχε αυτό το τέλος. Ο Ungaretti ποτέ του όμως δεν αποδέχτηκε αυτό το τέλος, δικαιολογώντας τον φίλο του. Σε μια δική του σημείωση, σε ένα άλλο ποίημα (Τα ποτάμια) εκφέρει αυτό το πικρόχολο σχόλιο: ''Το Παρίσι είναι αυτό που άρχισε να μου δίνει μεγαλύτερη αυτογνωσία, πριν απο την ολοκληρωμένη εκείνη που θα μου έδινε ο πόλεμος. Όμως δεν μπόρεσε να τη δώσει στον Μοχάμεντ Σεάμπ, που έφτασε εκεί μαζί μου, δεν άντεξε τη χαριτοδότηση της αυτογνωσίας, κι απ'αυτό πέθανε'' (σελ 344, στην ελλ.έκδοση).
Θα μπορούσε όμως ένας άραβας μουσουλμάνος να αντέξει την ύπουλη απαξιωτική συμπεριφορά των ευρωπαίων; Ας μην κάνουμε όμως μόνον υποθέσεις. Ένας μουσουλμάνος έχει αντικειμενικά μεγαλύτερες δυσκολίες προσαρμογής στην ευρωπαική κουλτούρα, όχι λόγω της υποτιθέμενης αναχρονιστικότητας της αραβικής κουλτούρας εν-γένει, αλλά λόγω της συμβολικής και ψυχικής απόστασης των πολιτισμών, που οξύνεται  την εποχή της αποικιοκρατίας. Την ίδια δυσκολία θα είχε και ένας κυρίαρχος ευρωπαίος, να προσαρμοστεί στην αραβική κουλτούρα. Η ασυμμετρία όμως της δυσχέρειας, φαίνεται απο το λάθος του Σεάμπ που ονομάζεται  α π ά ρ ν η σ η .  Ο Ungaretti δεν αρνείται την ιταλικότητα του, για την ακρίβεια  δεν το  κάνει  θέμα  . Ο Σεάμπ αλλάζει το αραβικό όνομα του, αυτοακρωτηριάζεται απο τον ενθουσιασμό του, μετατρέπεται σε μια καρικατούρα Γάλλου. Η προσπάθειά του είναι τόσο επιτυχημένη, ώστε είναι αδύνατον, όταν συνειδητοποιεί το ανέφικτο του ολοκληρωτικού εκγαλισμού του, να επιστρέψει-έστω ως Άραβας με ισχυρή την επιρροή της γαλλικής κουλτούρας- στην θρησκευτική και εθνική του εστία. Δεν είναι γάλλος, δεν είναι πιά άραβας, δεν είναι τίποτα, δεν είναι ούτε τίποτα. Λάθος που κάνουν κι άλλοι, ίσως ηπιότερα.....Ι.Τζανάκος


Σάββατο, 15 Ιανουαρίου 2011

Άγνωστη

                           
                              Στα χέρια μου άφησαν
                                              μιάν άγνωστη ψυχή
                                              τόσο τρομαγμένη
                                              π'αρχισα να θυμάμαι
                                             -να την φροντίσω γνωρίζοντας-
 
                             Τη θάλασσα ζητούσε
                                              κι είπα μήπως ήταν στα δουλεμπορικά
                                              στον μαύρο άνεμο της σκλαβιάς

                             Όμως αυτή θρηνούσε
                                              με τα μάτια καρφωμένα
                                              πάνω στα νερά
                                              την αγωνία της σιγοπατώντας στην άμμο
                                              γιά τη κρύα καρδιά του
                            Δε βαστούσε ελεύθερη να πετάξει στη γιορτή του χιονιού
                            ή στις χαράδρες της κριαρίσιας χαράς

                           Μόνο κοιτούσε λοξά-σαν μια σκιά να την ορμήνευε-
                           το νερό
                           τρέμοντας
                           στον παγωμένο κήπο του
                           τα λόγια του όλα σχίζοντας
                           σ'έναν ειρμό απο αγάλματα

                                     Ι.Τζανάκος, 2008- αφιερωμένο στη Κόρη και την Ελένη

Παρασκευή, 14 Ιανουαρίου 2011

Ορμήνεια

                         

                Ορμήνεια σου στέλνω
                Να χαρείς τα κρύα νερά που διαβαίνεις


                Ι.Τζανάκος 14/1/2011

Κυριακή, 9 Ιανουαρίου 2011

Κρασί

                       
                                                     Κρασί

                                       Με δυνατό κρασί
                                                          χθονώ τη θλίψη

                                      Βαθιά στο κρανίο
                                                         δουλεύουν μάτια
                            
                                      Χωρίς να το θέλω
                                                        ακολουθώ ένα κερί

                                      Δεν έμεινε ψυχή
                                                        χωρίς βάσανα

                                       Δεν θέλω κανέναν
                                                        να σ'αγαπήσω


                Ι.Τζανάκος    9-1-2011

Παρασκευή, 7 Ιανουαρίου 2011

Στέφανος Ροζάνης-Giuseppe Ungaretti/ Δύση, μετά την ελπίδα της μορφής

                              STATUA

               Gioventu impietrita,
               O statua, o statua dell'abisso umano....

               Il gran tumulto dopo tanto viaggio
               Corrode uno scoglio
               A fiore di labbra.

               Άγαλμα(1927)

               Πετρωμένη νεότητα,
               Ω άγαλμα, άγαλμα της ανθρώπινης αβύσσου...

               Ο μέγας χαλασμός ύστερ' απο τόσο ταξίδεμα
               Μόλις που διαβρώνει
               Ένα σκόπελο.

    Sentimento del Tempo.. G.Ungaretti/ Αίσθημα του Χρόνου. Μετάφραση Φ.Πιομπίνος

                 
                                Ομολογία

                Αυτό που με περιβάλλει είναι θόρυβος
                Αναρωτιέμαι αν μπορώ να ξεχωρίσω λέξεις
                Και αν οι λέξεις επιζούν μέσα στον θόρυβο
                Αν συγχέονται και αν ο ήχος τους ηχεί πράγματι
                Και δεν είναι παρά ένα με τον θόρυβο

                Αυτό που με περιέχει είναι κενό
                Αναρωτιέμαι αν μπορώ να ξεχωρίσω έναν τόπο
                Και αν ο τόπος επιζεί μέσα στο κενό
                Αν συγχέονται οι τόποι και αν πράγματι
                     χαράσσονται μέσα στο κενό
                Και δεν είναι παρά ένα με το κενό

               Αυτό που με ορίζει είναι αόριστο
               Αναρωτιέμαι αν μπορώ να ξεχωρίσω όρια
               Και αν τα όρια επιζούν μέσα στο αόριστο
               Αν συγχέονται τα όρια και αν πράγματι
                     χαράσσονται μέσα στο αόριστο
               Και δεν είναι παρά ένα με το αόριστο

               Τελικά δεν μπόρεσα να ζήσω αλλιώς

                       Στέφανος Ροζάνης, Κρύπτη-2006, εκδ. Έρασμος

Ο δυτικός άνθρωπος είναι ο αγωνιστής της μορφής, ο κυριαρχημένος απο την μορφή δημιουργός της μορφής, που σαν φτάσει στο όριο της ανύψωσης και της καταβύθισης των μορφοποιήσεων, αναρωτιέται. Μόνον αυτός αναρωτιέται, τι να κάνουμε, μόνον αυτός, γιατί φρόντισε να μην φροντίσει άλλο απο τον αγώνα εκείνον που γεννά την αναρώτηση, στο πέρας της σκληρής εργασίας του. Το άγαλμα είναι η λέξη, η λέξη είναι το άγαλμα, και ορθώνεται ως τέλος, ως απόλυτο πέρας, αντίκρυ στην άβυσσο που το δημιούργησε, μέσα στην άβυσσσο που αυτό δημιούργησε. Δεν αρκεί να παρατηρήσουμε την αψεγάδιαστη οντότητα, ούτε σημαίνει κάτι η διαρκής παραμονή μας στην θέα της, αν δεν μετατρέψουμε με το ίδιο μορφοποιητικό πάθος, την μορφικότητα σε αγωνία της μορφής, τη λέξη σε ιλλιγιώδη αναρώτηση του τελικού νοήματος της, σε αυτό που απομένει έξω, κάτω, πάνωθέ της. Μόλις που διαβρώνει ένα σκόπελο όλο αυτό το ταξίδεμα, μόλις που ξεχωρίζει η λέξη απο τον θόρυβο της ομιλίας, μόλις που φαίνεται η έξοχη μορφή στο θερμό συνονθύλευμα της ζωής, μόλις που διακρίνεται ο τόπος που σχημάτισε η ριζική δύναμη του φαουστικού ανθρώπου απο το άπειρο και αδιάφορο κενό του χωρο-χρόνου. Τη στιγμή που ολοκληρώνεται η δημιουργία, αυτή τη στιγμή έρχεται ο ίλλιγος της στάσης. Άδικα προσπαθούν οι φιλόσοφοι να ακινητήσουν στη  μορφική στάση, μάταια αγωνίζονται να χαρίσουν στον δημιουργό τη δόξα της μορφής. Αυτός ποθεί την αιώνια νεότητα του αγώνα, δεν τον αφορά η μορφή, δεν τον αφορά η ανάπαυλα στους κόλπους της. Βασανίζεται απο το κενό της  εποχής μεταξύ των μορφικών αγώνων, και αυτό το βάσανο δε θεραπεύεται με τις κενοδοξίες της ιστορικής ( η ψευδο-ιστορικής) σοφίας, γιατί γνωρίζει πως μπορεί όλα να έχουν τελειώσει, φοβάται πως αυτός ο φόβος του μπορεί να είναι αληθινός, ριγεί με την υποψία πως η εποχή του δεν είναι το ''μεταξύ'', αλλά το τέλος. Αν προκύψει αργότερα μιά νέα πυράκτωση, μπορούν οι μελετητές να λοιδορούν την ασθένεια της απαισιοδοξίας, αλλά θα έχουν ξεχάσει πως αυτή τους η άνεση, να ζούν σε μιά πυρακτωμένη εποχή, προήλθε απο την παλιά αγωνία μη τυχόν και δεν έλθει η εποχή τους. Οι τόποι επιζούν στους νέους τόπους, άρα πεθαίνουν για πάντα, οι λέξεις χάνονται αθόρυβα στις τρυφερές ψυχές που τις φυλάνε σαν θησαυρό, άρα χάνονται για πάντα, και το παν συντρίβει ξανά και ξανά το νόημα, άρα γεννά τον δημιουργό, τον ακατάβλητο τεχνίτη του, που πάντα χάνει όταν κερδίσει. Αυτό είναι το μυστικό του δυτικού ανθρώπου, το τέλος του είναι η αιώνια επιστροφή του στην αρχή του, μιαν αρχη που υπάρχει στα χέρια του, και ίσως δεν θα υπάρξει ποτέ ξανά, κι αν υπάρξει δεν θα υπάρξει επειδή κάποτε υπήρξε, ή  τάχα γιατί πάντα υπάρχει αρχή σ'αυτά, σαν  να είναι η φύση των χεριών μας βλασταίνουσα......................Ι.Τζανάκος

Κυριακή, 2 Ιανουαρίου 2011

Στέφανος Ροζάνης- η κρυπτικότητα του Άλλου

                   Κρύπτη

       Όταν μιλώ για σένα είμαι ένας άλλος
       Όταν μιλάς για μένα τότε μιλώ εγώ
       Απομακρύνεται ο άλλος
       Μεγαλώνει μέσα στην κρύπτη
       Μοιράζεται ανάμεσα σ' εμένα και σε σένα
       Ακροπατεί και παραμονεύει

       Τότε μιλώ εγώ ο μοιρασμένος άλλος
       Εξαντλώ τη γλώσσα  μου σ' ανάρμοστα παιχνίδια
       Κι ο θάνατος προβαίνει σαν αλησμόνητη στιγμή

       Σ.Ροζάνης-Κρύπτη, 2006 εκδ. Έρασμος

Ο θάνατος προβαίνει σαν αλησμόνητη στιγμή, αποκτά το ανθρώπινο νόημα του θανάτου εντασσόμενος σε μιά συμβολική τάξη, εάν πρώτα οι ανακατοπτριζόμενοι στον έτερο, διαλεγόμενοι εραστές του Λόγου, έχουν κινήσει τον εαυτό τους στην έξοδο απο την εαυτότητα τους, και την εαυτότητα του άλλου -που είναι ο άλλος και ο εαυτός τους ως άλλος. Ο θάνατος σημασιοδοτείται ανθρωπίνως, μόνο εάν έχουν κινήσει με την αρχική αυτή προυπόθεση. Η προυπόθεση όμως δεν είναι η ολότητα της κοινωνικής περιπέτειας που σημαίνει ένας λόγος με τον Άλλον, είναι εκείνη η προυπόθεση που αν επιτευχθεί αίρεται την στιγμή της επιτυχίας επίτευξης της, για να επιστρέψει ο Άλλος στην κρύπτη του, στον εσώτερο οίκο της αξιοπρέπειας του. Εκεί ακροπατεί. Ακροπατεί πιά, δεν είναι ο οίκος του αυτός ένας ασφαλής οίκος, σαν τον οίκο που χαρίζουν οι θεραπείες των μικροαστών ψυχοθεραπευτών, είναι κτισμένος στην άκρη του γκρεμού. Δεν τρέμει απο φόβο αυτός ο άλλος, ο μοιρασμένος άλλος του βαραθρώδους οίκου, μάλλον προκαλεί τον φόβο, παίζει ξανά με τον Λόγο, ανάρμοστα..είναι ανάρμοστος ο άλλος που επιστρέφει απο τον κρυπτικό οίκο της μετα-επικοινωνιακής αξιοπρέπειας. Σε μας απομένει να προσδιορίσουμε το είδος του ανάρμοστου, σε μάς ανατίθεται το καθήκον μιας όμορφης αναρμοστίας του Λόγου, που θα κάνει τον Θάνατο μιαν άλλη αλησμόνητη στιγμή, απο εκείνη της θυσίας, αν και ακόμα και η θυσία υπερέχει της γύμνιας του γεγονικού θανάτου....Ι.Τζανάκος

Giuseppe Ungaretti-η ψευδής μνήμη

                           ΜΗ ΦΩΝΑΖΕΤΕ ΑΛΛΟ

                  Πάψτε να σκοτώνετε τους νεκρούς,
                  Μη φωνάζετε άλλο, μη φωνάζετε
                  Αν θέλετε να τους ακούτε ακόμα,
                  Αν ελπίζετε πως δε θα χαθουν.

                  Μόλις που ψιθυρίζουν,
                  Δεν κάνουν περισσότερο θόρυβο
                  Απ'όσο η χλόη μεγαλώνοντας,
                  Χαρούμενη εκεί που ο άνθρωπος δεν περνά.

G.Ungaretti-Il Dolore, 1937-1946    ''Η οδύνη'', μετάφρ. Φ.Πιομπίνος

Είναι ψευδής η μνήμη των ζώντων, είναι φενακισμένη η ανασύσταση της απόλυτης  ατομικότητας του προσώπου της ψυχής των νεκρών, γιατί δεν υπάρχει νεκρό, παρά μόνο νέκρωση, ούτε θάνατος παρά μόνο θανάτωση, απο τους κραυγάζοντες ζώντες της επαίσχυντης κατάστασης, απο τα έρμαια της μοντέρνας γεγονικότητας που λέγεται ζωή. Οι νεκροί διαφεύγουν της κραυγάζουσας ζωής του έρμαιου, σιωπούν, σε μιαν αληθινή σιωπή ομιλούσα, την αλήθεια. Μη φωνάζετε άλλο, ή καλύτερα σταματήστε να μιλάτε, βουλώστε το. Έζησαν τη τελευταία στιγμή της ποίησης στην κόλαση του γεγονότος, στον γυμνό θάνατο του στρατοπέδου συγκέντρωσης. Δεν τους ενδιαφέρουν τα μνημεία της μνήμης, ούτε νοιάζονται για την ποιητική ή φιλοσοφική ανασύσταση του γεγονικού θανάτου. Δεν υπάρχει διαφορά γεγονότος-συμβάντος, ούτε διαφορά μνήμης με μνήμη. Μόνο σταματήστε να μιλάτε, σταματήστε να φωνάζετε, σταματήστε να διογκώνετε τον ήχο της επαίσχυντης κατάστασης. Μήπως να φροντίζατε καλύτερα ένα γερόντιο, μήπως να κλείνατε ένα ίδρυμα;...σταματήστε να φωνάζετε, σταματήστε, ακούστε τον ψίθυρο των ζωντανών..........Ι.Τζανάκος

Giuseppe Ungaretti-το πάθος ως μορφοποιητική δύναμη

Mantolinata/ Mi levigo/ come un marmo/ di passione...Poesie disperse  Μαντολινάτα/ Σαν μάρμαρο /  λειαίνομαι / απο πάθος....Σκόρπια ποιήματα(μεταφρ.Φοίβος Πιομπίνος)

Το πάθος λειαίνει την μορφή της κατάλληλης προς μορφοποίηση ύλης, δεν λειαίνεται απο την  απογυμνωμένη απο πάθος νοητική οντότητα. Η πρώτη κατάλληλη ύλη του πάθους είναι η ψυχή, αυτή λειαίνεται απο το πάθος. Τίνος είναι το πάθος; της ψυχής; Όχι, το πάθος λειαίνει τον εαυτό, άρα και την ψυχή (που είναι μέρος του, ή που είναι μέρος της) ως κάτι υπέρτερο αυτού (του εαυτού) , άρα και της ψυχής. Το πάθος είναι η μορφοποιητική δύναμη, η μορφική φλόγα της διαμορφούμενης και όχι ακόμα διαμορφωμένης ύλης. Η αρχέγονη ύλη της ψυχής διαμορφώνεται απο την λεπτοφυή ουσία της φωτιάς, απο την αρχέγονη οντότητα της τέλειας μορφής, που καίει και εξαφανίζει τα πάντα όσα στέκονται ενδιάμεσα, ''μεταξύ'', της ψυχής-ύλης και της ψυχής-μορφής. Το μάρμαρο αποκτά την εξαρτημένη ζωή του ειδώλου της αρχέτυπης μορφής, μιά ζωή όμως πιό ζωντανή απο την ζωή των ά-μορφων υλών, απο την ζωή των έμβιων αλλά ά-μορφων οντοτήτων. Το μορφοποιημένο απο το έλλογο πάθος μάρμαρο, η μορφοποιημένη απο την μορφοποιητική φλόγα ψυχή-ύλη, είναι εικόνα της Ζωής, και σαν εικόνα είναι πιό ζωντανή απο την ζωή των ά-μορφων εμβίων....Ι.Τζανάκος

Ιωάννης Τζανάκος - Ιστολόγια

Δρεπάνι

Δρεπάνι
Δρεπάνι..

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Kurdistan

Nichts

Nichts

Πολιτική και Γεωπολιτική..

Στα όρια..

Ουρανός

Ουρανός

Ερμηνείες της ιστορίας..

Επιστημονικά και επιστημονικοφανή..