Αυτοκαθορισμός

Αυτοκαθορισμός

Σάββατο, 22 Νοεμβρίου 2014

Μορφές της αντινομίας (1)



Αναδημοσιεύουμε ένα παλαιότερο κείμενό μας για την "νοητική-θεωρητική" αντινομία, για να αναφερθούμε με επαρκέστερο τρόπο στην αντίστοιχη-ανάλογη "οντολογική" έννοια της αντινομίας που απηχεί με δύναμη την σημερινή κατάσταση στο πεδίο της παγκόσμιας δημοκρατικής-ελευθεριακής πολιτικής.


Τετάρτη, 11 Μαΐου 2011


Antinomie/Αντινομία

Αντινομία κατά Καντ είναι η αξεπέραστη αντίθεση δύο προτάσεων-κρίσεων, που είναι εκφερόμενες απο έναν άνθρωπο (ή περισσότερους ανθρώπους) ο οποίος (οι οποίοι) βασιζόμενος (βασιζόμενοι) μόνον στον καθαρό Λόγο, χωρίς αναφορά στην εμπειρική βίωση, περιέρχεται (περιέρχονται) σε νοητικό αδιέξοδο, προερχόμενο κατα κύριο λόγο απο την αδυναμία επιλογής της ορθότερης, αφού καμμία δεν δύναται να επιλεγεί ως ισχύουσα. Όταν λόγου χάριν ισχυριζόμαστε πως '' ο κόσμος έχει χρονική αρχή και είναι χωρικά πεπερασμένος'' και ταυτόχρονα πως '' ο κόσμος δεν έχει χρονική αρχή και είναι χωρικά άπειρος'', αν δεν δοκιμάσουμε τις δύο κρίσεις επι του εμπειρικού πεδίου-συμφώνως δηλαδή προς τα επιστημονικά προσδιορισμένα εμπειρικά δεδομένα-, εφόσον αποδεχόμαστε την ''αρχή του αποκλειομένου μέσου ή τρίτου'' (=μεταξύ αντιτιθέμενων προτάσεων-κρίσεων, μόνο η μία είναι αληθής), θα περιέλθουμε σε πλήρη (νοητική) αδυναμία αποφάσεως ως πρός το αληθές της προτάσεως που επιλέγουμε. 
Αν είναι σε πολλές περιπτώσεις εύκολο να αποφασίσουμε, προστρέχοντας στην εμπειρία, όπως όταν η πρόταση είναι ''έξω χιονίζει'', όταν έχουμε να κάνουμε με προτάσεις που δεν είναι δυνατόν να αναχθούν άμεσα στην εμπειρία οδηγούμεθα σε πλήρες αδιέξοδο. Αυτές οι "δύσκολες" προτάσεις είναι οι γενικές κρίσεις, οι κρίσεις που αποδίδουν καθολικούς προσδιορισμούς στα φαινόμενα. Ο Καντ προτείνει την ειδικότερη επιλογή προς τελική εμπειρική επιβεβαίωση εκείνων των γενικών κρίσεων που έχουν εντός τους την (τελική) δυνατότητα να επαληθευτούν ή όχι: Αυτές είναι οι συνθετικές a-priori κρίσεις, σε αντιδιαστολη πρός τις αναλυτικές κρίσεις (αυτές που περιέχουν την ιδιότητα στον ορισμό τους και είναι αληθείς αλλά δεν προσφέρουν τίποτα, όπως: ''το σώμα έχει έκταση'') και (σε αντιδιαστολή) προς τις συνθετικές εμπειρικές κρίσεις ( αυτές που προσφέρουν νέα δεδομένα, και μπορούν να επιβεβαιωθούν, αλλά δεν έχουν απριορικό άρα γενικό χαρακτήρα, άρα δεν προσφέρουν καθολική γνώση ούτε μπορούν να οριοθετήσουν την καθολικότητα ακόμα κι αν είναι ''αρνητική'')

Τι συμβαίνει όμως όταν οι γενικές κρίσεις αναφέρονται σε εκείνη την πραγματικότητα που ορίζεται στην άκρη του υπαρκτού, στα κρημνώδη ερωτήματα της ύπαρξης και της ανυπαρξίας των όντων;

Τα ερωτήματα της υπαρκτικότητας δεν αναφέρονται μόνον στο πεπρωμένο των ατομικών υποστάσεων ή υποστασιοποιήσεων του καθολικού όντος, αλλά σε αυτές τις μορφές κίνησής τους που διεκδικούν διαιώνιση και συνέχεια. Το οριακό όν διεκδικεί την συνεχισή του ως οριακού, αγωνίζεται να συνεχίσει να υπάρχει ως εξαίρεση, ως εξαιρετική λεπτομέρεια του όποιου γενικού όντος.
Εδω η γενικότητα είναι η γενικότητα του ειδικού, του αυθυπάρκτως ετέρου, και όχι η ιδιαίτερη έκφραση της γενικότητας δια της ιδιαιτερότητας ή η ιδιαιτερότητα καθαυτή. Όταν οι κομμουνιστές ή οι εθνικιστές υπερασπίζονται, ο καθείς με τον γνωστό τρόπο του ζηλωτή, την αυθυπαρκτότητα της ιδιαιτερότητας που ''καλούνται'' να αντιπροσωπεύσουν, ακόμα κι αν φροντίζουν να μετριάζουν αυτή την υπεράσπιση με ''διαλεκτικές'' διαμεσολαβήσεις τελικά αποδέχονται μια μορφή γενικότητας, είτε αυτή είναι το ''έθνος'' τους είτε αυτή είναι η ''τάξη'' τους. Δεν έχει σημασία αν πάνω απ'αυτην την γενικότητα-ιδιαιτερότητα αποδέχονται μια κανονιστική (άλλη) γενικότητα (συνήθως αυτό το ον-τέρας, τον ''Άνθρωπο''), σημασία έχει πως εξασφάλισαν την ''δική'' τους γενικότητα.

Τι σχέση όμως μπορεί να έχει η αντινομία του Καντ, με το θέμα της αυθυπάρκτως ούσας ετερότητας; Πέρα απο την εμφανή αδυναμία με οποιονδήποτε τρόπο να επιλύσεις τις αντιφάσεις που απορρέουν απο την ''παρουσίασή'' της στο νοητό, η ετερότητα ανατινάσσει κάθε ασφάλεια κρίσης ακόμα και ''αντινομικής''. Θα έλεγα πως η ετερότητα μεταβιβάζει την αντινομικότητα εντός της κάθε πρότασης κρίσης πριν ακόμα αυτή αντιπαρατεθεί προς την αντίθετή της. Η πρόταση-κρίση υπονομεύεται ήδη απο την αρχή της, πριν ακόμα ολοκληρωθεί.

Τα υπαρκτικά φαινόμενα στην άκρη του όντος, στα όρια της ανυπαρξίας εκφράζονται μόνον αν το ενδιαφερόμενο για ''γνώση'' υποκείμενο προσομοιωθεί με την ίδια την περιοχή της μεταβάσεως προς το μη-ον.  Η αντινομικότητα ορίζεται έτσι ως η αναγκαία μορφή κατόπτρισης της μεταβατικότητας προς το μη-ον
Τετάρτη, 11 Μαΐου 2011


Πριν ακόμα μεταφερθούμε, στην επόμενη δημοσίευσή μας, στο πεδίο τής (εννοίας τής) οντικής αντινομικότητας  της σημερινής ελευθεριακής πολιτικής θα παραθέσουμε κάποιες αδιαπραγμάτευτες αρχές της, που θεωρούμε ότι δεν μπορούν πλέον να παραβλεθούν για να αποφύγει λ.χ κάποιος ματαιόδοξος την υπαγωγή του στην αντινομικότητα της κατάστασης όπως έχει διαμορφωθεί.

1.
Ο Κρατισμός δεν καταργεί την εκμετάλλευση της εργασίας, αλλά μπορεί για ένα σύντομο σχετικά χρονικό διάστημα και υπό συγκεκριμένους όρους δημοκρατικής δράσης των μαζών να αποτελέσει ένα εργαλείο  μετάβασης σε κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες που πιθανόν να είναι ευνοϊκές για την κατάργηση κάθε εκμετάλλευσης και καταπίεσης, όχι μόνον της εργασίας αλλά και κάθε ανθρώπινης δραστηριότητας. Το ίδιο πιθανόν είναι όμως ο κρατισμός να είναι ή να γίνει εργαλείο για μια αισχρότερη και εντατικότερη σύνθλιψη της ανθρώπινης ζωής σε όλες τις τις εκφάνσεις.
Ο Φιλελευθερισμός, ο Κρατισμός και η Μικτή Οικονομία είναι οι τρείς βασικές μορφές  του νεώτερου καταπιεστικού συστήματος, όπως και να βαφτίζει τον εαυτό του ή όπως και να το προσδιορίζουν εννοιολογικά οι διάφοροι ιδεολόγοι και διανοούμενοι. 
Ο Κρατισμός είναι συνήθως μια από τις πιό απάνθρωπες εκδοχές-μορφές της ταξικής κοινωνίας. Ο Κρατισμός δεν αποτελεί τον σκοπό της επανάστασης, ακόμα κι όταν αυτή αναγκάζεται υπό τις συνθήκες της περικύκλωσής της από τις εχθρικές δυνάμεις να καταφύγει σε αυτόν.
 



2.
Το οικονομικο-κοινωνικό σύστημα της μισθωτής εργασίας σαν θεμελιακή μορφή-δομή της νεώτερης μαζικής παραγωγής, είτε αυτοπροσδιορίζεται σαν "σοσιαλισμός" (Σοβιετική Ένωση) είτε αυτοπροσδιορίζεται ως "κοινωνία της ελεύθερης αγοράς" (καπιταλιστικές χώρες), είναι στην ουσία του το ίδιο και το αυτό, και είναι υπεύθυνο για όλα τα δεινά και τα προβλήματα της κοινωνικής ζωής στον βαθμό που αυτά καθορίζονται ουσιαστικά από την μορφή-δομή της εκάστοτε κοινωνίας.

3.
Ο ιεραρχικός κοινωνικός καταμερισμός και συνδυασμός της εργασίας, η εμπορευματική παραγωγή, το νόμισμα-χρήμα σαν μέσο ανταλλαγής, οι κοινωνικές τάξεις, η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, η ατομική-συλλογική (κρατική) ολιγαρχική ιδιοποίηση της εργασίας, το αυτονομημένο Κράτος, η ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής, η κρατική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής υπήρξαν σαν κυρίαρχες ή δευτερεύουσες κοινωνικές πραγματικότητες και στα προηγούμενα ταξικά
συστήματα. Αυτό που διαφοροποιεί τα νεώτερα συστήματα της αθλιότητας (τον ολοκληρωμένο κρατισμό="σοσιαλισμό'', και τον καπιταλισμό) από τα παλαιότερα είναι ο συνδυασμός της γενικευμένης εμπορευματικής μορφής με την μισθωτή εργασία ("εργατική δύναμη"-εμπόρευμα). Το είδος αυτού του συνδυασμού καθορίζει και την ιδιαίτερη μορφή της αθλιότητας εντός του γενικού καθορισμού.

4. 
Αυτό που επικαθορίζει ουσιαστικά την κοινωνική δομή, ως το θεμελιακό υλικό μορφικό χαρακτηριστικό της, είναι η σχέση των αντικειμενικών και υποκειμενικών όρων της υλικής παραγωγής. Όμως το σύνολο που περιλαμβάνει ως ολική σχέση τόσο την υλική όσο και την διανοητική παραγωγή είναι το ουσιακό πλέγμα των παραγωγικών σχέσεων που καθορίζει τόσο την υλική όσο και την διανοητική (ιδιαίτερη) μορφή τους.
Αυτό που κατέρρευσε στη Σοβιετική Ένωση είναι ο κρατισμός, η κομματική και κρατική απολυταρχία ως ιδιαίτερη κοινωνικο-πολιτική μορφή μιας γενικής μορφής ιεραρχικής και ταξικής-εκμεταλλευτικής μορφής ένωσης των αντικειμενικών και των υποκειμενικών όρων της υλικής και διανοητικής παραγωγής. 
Στη Σοβιετική Ένωση ποτέ δεν καταργήθηκε το σύστημα της μισθωτής εργασίας, αλλά μόνον το "εμπόρευμα εργατική δύναμη" ως απόλυτα καθοριστική γενική μορφή που καθόριζε και την εμπορευματική μορφή ως γενικευμένη. 
Η παλινόρθωση του καπιταλισμού ήταν μια αλλαγή στην μορφή της εκμετάλλευσης και της αλλοτρίωσης. 
Άλλάξε πάλι ο Μανωλιός και έβαλε τα ρούχα αλλιώς (όπως τα είχε πριν..). 
Αυτό που κατέρρευσε στη Σοβιετική Ένωση είναι ο κρατισμός, η κομματική και κρατική απολυταρχία και μια συγκεκριμένη μορφή εκμετάλλευσης της εργασίας και καταπίεσης της ανθρώπινης ζωής. 


5.
Το 1917 η εργατική τάξη της Ρωσίας, με επικεφαλής τους Μπολσεβίκους, κατέλαβε την πολιτική εξουσία, και οι Μπολσεβίκοι σε συνθήκες πολεμικής περικύκλωσης επιχείρησαν (μαζί με την διευθυνόμενη απ'αυτούς εργ.τάξη) να οικοδομήσουν μιά κοινωνία που θα ήταν ένα μίγμα του κρατισμού με την ελευθεριακή οργάνωση της εργασίας. Αντί ν’ ανατραπεί η μισθωτή εργασία, ν’ αλλάξουν ριζικά οι σχέσεις παραγωγής στην οικονομία και την πολιτική, ανατράπηκε το πολιτικό εποικοδόμημα και η κοινωνική ταξική συνείδηση που είχαν σχηματιστεί μέσα στην φωτιά των κοινωνικών αγώνων για την ανατροπή του τσαρισμού και του καπιταλισμού. Οι ηγέτες και τα στελέχη του μπολσεβίκικου κόμματος τελικά παραμερίστηκαν, εκτελέστηκαν, από την ανερχόμενη κομματική γραφειοκρατία και τους δήμιους της νέας τάξης..







«Αντί του συντηρητικού συνθήματος: ένα δίκαιο μεροκάματο για μια δίκαιη εργάσιμη μέρα, θα πρέπει η εργατική τάξη να γράψει στη σημαία της το επαναστατικό σύνθημα: κατάργηση του συστήματος της μισθωτής εργασίας». (Καρλ Μαρξ)









Ι.Τζανάκος

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Ιωάννης Τζανάκος - Ιστολόγια

Δρεπάνι

Δρεπάνι
Δρεπάνι..

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Kurdistan

Nichts

Nichts

Πολιτική και Γεωπολιτική..

Στα όρια..

Ουρανός

Ουρανός

Ερμηνείες της ιστορίας..

Επιστημονικά και επιστημονικοφανή..