Αυτοκαθορισμός

Αυτοκαθορισμός

Δευτέρα, 10 Αυγούστου 2015

Παρατηρήσεις επί του κειμένου-αποσπάσματος του Σαμίρ Αμίν (1)

Διαβάστε από



Η σχέση της ιμπεριαλιστικής μητρόπολης με την μισο-κυρίαρχη (εντός της) ή κυριαρχούμενη περιφέρεια είναι σχέση εξωτερικότητας. Όμως..
Οι πολιτικές και οικονομικές σχέσεις της μητρόπολης με την εξωτερική προς αυτήν περιφέρεια διαμεσολαβούνται καθοριστικά εδώ και πολύ καιρό από μια σειρά χωρών που συγκροτείται ως ευρεία ζώνη χωρών που επιτελούν τον ρόλο του ορίου, και ενός ιμάντα μεταβίβασης των πολιτικών και γεωστρατηγικών εντολών και πολιτικών της μητρόπολης.
Εις το πρωταρχικό σημείο του (δυτικού) ιμπεριαλισμού, κατά την αποικιοκρατική και πρωτο-ιμπεριαλιστική φάση του, αυτή η ζώνη χωρών δεν συγκροτούσε ένα ξεχωριστό υποσύστημα. 
Μπορούμε να δούμε τις πολιτικές της δύσης για το "ανατολικό ζήτημα" σαν μια πρώτη δοκιμή ενός τέτοιου υποσυστήματος και την χώρα "μας" σαν ένα νέο έθνος που έπαιξε σχετικά αυτοβούλως τον ρόλο της οριακής δύναμης και συγκρότησης του δυτικού ιμπεριαλισμού.
Σε όλη την διάρκεια της φριχτής ιστορίας του δυτικού ιμπεριαλισμού υπήρχανε δοκιμές για την δημιουργία τέτοιων οριακών ζωνών ημι-υποτελών και ημι-αυτόνομων εθνών-κρατών που δεν θα επιτελούσαν μόνο γενικά τον ρόλο ενός εκμεταλλευόμενου έθνους-κράτους που εκτελεί και κάποιες ιμπεριαλιστικές εντολές, εμπλεκόμενο συνήθως σε συγκρούσεις με κάποιους ομοειδείς ανταγωνιστές του επί τη βάσει της τάδε ή δείνα συμμαχίας του με το ένα ή το άλλο ιμπεριαλιστικό μπλόκ, τα οποία (μπλόκ) "διεκδικούν" συμμαχικά εθνάρια για να πραγματώσουν τους ιμπεριαλιστικούς (γεω-)πολιτικούς στρατιωτικούς και οικονομικούς σχεδιασμούς τους και φυσικά τα αντίστοιχα συμφέροντά τους. 
Αυτή η φάση είναι σήμερα μια δομή-φάση που έχει ενσωματωθεί "διαλεκτικά" σε μια ιμπεριαλιστική συστημική αρχιτεκτονική όπου αυτά τα προσαρτημένα στην μητρόπολη (την κάθε μητρόπολη ή την υπερ-μητρόπολη) έθνη-κράτη διατηρώντας την ημι-ανεξαρτησία τους και ένα είδος θεατρικής ή πραγματικής αυτοβουλίας επιτελούν τον ρόλο του ορίου ή των ορίων που είναι σε ένα κάπως ρευστό πλαίσιο το ευρύτατο σύστημα οριοθέτησης της μητρόπολης από την εξωτερική περιφέρεια.
Βέβαια αυτή η οριοθέτηση, όπως και κάθε οριοθέτηση εξάλλου, δεν είναι "τακτοποιημένη" σε κουτάκια ή σε ένα κρυστάλλινο πυραμοειδές σχήμα. 
Η αυτοβουλία των "μέσων χωρών" έχει πολλές διαβαθμίσεις και με την σειρά της καθορίζεται από την εσωτερική διαίρεση του "υποσυστήματος των ορίων" σε εξωτερικές και εσωτερικές στοιβάδες, ή σε μια γενική εξωτερική και μια γενική εσωτερική στοιβάδα, οι οποίες (μαζί) σαν σύνολο συγκροτούν αυτό το κάπως φριχτά παρδαλό ευρύτατο "υποσύστημα των ορίων", ανάλογα πολλών καθορισμών που έχουν να κάνουν με το ανάγλυφο της παγκόσμιας ιμπεριαλιστικής κυριαρχίας (γεωπολιτικό, ενεργειακό, πολιτισμικό κ.λπ).
Μέσα σε αυτό το παρδαλό υποσύστημα και τις σχεδόν παραληρηματικές οντολογικά υποδιαιρέσεις του τα μισο-ανεξάρτητα και μικρο-ιμπεριαλιστικά έθνη-κράτη (και αστικές τάξεις/κοινωνίες) αναπτύσσουν στ΄αλήθεια πολύ ενδιαφέρουσες ιδεολογικές συγχύσεις που αντιστοιχούν στην συγκεχυμένη και ρευστή θέση τους, με τρόπο που θυμίζουν πολύ έντονα τις δομές συμπεριφοράς των πιό ελεεινών μικροαστικών τάξεων. 
Υπάρχουν ας πούμε στην δική "μας" εθνοκρατική δυτικοφαντασία ενσωματωμένοι ακόμα οι παραληρηματικοί οραματισμοί της "προνομιακής" σχέσης "μας" με την ιμπεριαλιστική δύση κατά την διάρκεια της κορύφωσης του "ανατολικού ζητήματος" και αντίστοιχα υπάρχει όλος αυτός ο πόνος όλη αυτή η θλίψη γιατί...γιατί "μας" (τους) εγκαταλείπουν οι αφέντες της δύσης για τα μάτια νέων χρησιμότερων πλέον δούλων ή παλαιότερα εγκαταλειφθέντων και αυτών εθναρίων που τώρα επανακάμπτουν στον γεωστρατηγικό έρωτα του αφέντη. 
Είναι αλήθεια όμως πως η ζωή στον "μεσαίο" χώρο της ιμπεριαλιστικής ιεραρχίας περιέχει διαρκείς ανατροπές και η εξωτερική στοιβάδα της οριακότητας μπορεί να γίνει εσωτερική και αντίστροφα. 
Το δε μητροπολιτικό κέντρο, ακόμα κι αν λόγου χάριν θεωρηθεί στην κορυφαία του μορφή ύπαρξης, την υπερ-μητρόπολη των Η.Π.Α, σπαράζεται από εσωτερικές αντιφάσεις για την "μεταχείριση" αυτών των ενδιάμεσων συμμάχων, φίλων και εχθροφίλων της περιφέρειας. Υπάρχουν δε και ενδεχόμενα ανεξέλεγκτων εξεγέρσεων κάποιων όντως ιδιόμορφων συμμάχων. 
Οι αμερικάνοι ακόμα το φυσάνε και δεν κρυώνει με την πολιτικο-στρατιωτική ενίσχυση του σαχικού Ιράν. 
Όλο το πολιτικο-στρατιωτικό πλέγμα το οποίο επιβοηθήθηκε πήγε σούμπιτο στους Μουλάδες. 
Ο πόλεμος εναντίον της ριζοσπαστικής εθνικής αστικής τάξης (Μοσαντέκ) και η χυδαία επιβοήθηση του Σάχη οδήγησε, με βασανιστικά αργό τρόπο που δεν "δικαιολογούσε" τον αιφνιδιασμό τους, στον Χομεϊνί. Ένα τυπικό παράδειγμα σύγχυσης και αντιφάσεων και των ίδιων των μητροπολιτικών ιμπεριαλιστών. 
Οι δυνάμεις μικρο-ιμπεριαλιστικής αυτενέργειας μπορούν να φυτρώσουν παντού σε αυτή την ευρεία ζώνη οριακότητας. 
Το θέμα που ανακύπτει, όχι πιά για τους δυτικο-ιμπεριαλιστές, είναι τι μπορεί να περιμένει ένα αυθεντικό αντι-ιμπεριαλιστικό κίνημα (ας πούμε ηγεμονευόμενο από μαρξιστικές ιδέες και αναφερόμενο σε εργατικές και αγροτικές ή μικροαστικές λαϊκές τάξεις) από αυτή την ρευστή και δυνητικά ριζοσπαστικοποιημένη "ευρεία ζώνη" οριακότητας, όπου συγχέονται πραγματικά και όχι μόνον θεωρητικά οι όροι εκμεταλλευτικό-ιμπεριαλιστικό και εκμεταλλευόμενο κυριαρχούμενο έθνος.
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η ανάλυση του Σαμίρ Αμιν, έτσι ακριβώς όπως εκτυλίχθηκε στο απόσπασμα που ανα-αναδημοσιεύσαμε, είναι στο κέντρο της πραγματικότητας ακόμα και γι'αυτά τα έθνη/έθνη-κράτη. 
Δεν τίθεται θέμα εν γένει "αντεθνικής-αντι-εθνικιστικής" γραμμής τροτσκιστικού ή αναρχο-αυτόνομου τύπου ακόμα και για αυτά τα έθνη ή τις αστικές κοινωνίες που ευρίσκονται σε μια ενδιάμεση θέση. 
Και το κ.κ.ε κάνει λάθος στην περίπτωση αυτή, αν και περισσότερο καβάντζα κρατάει αυτό το πονηρό λαϊκό κόμμα έχοντας πάντα και άλλες καβάντζες (ελπίζω να είναι εξυπνοπόνηρο και όχι κουτοπόνηρο, και να μην είναι τελικά διαβρωμένο).
Το θέμα λοιπόν που τίθεται δεν είναι να απαρνηθούμε την αντι-ιμπεριαλιστική εθνολαϊκή στρατηγική ή έστω την πτυχή της σε μια πιό αμιγή εργατο-λαϊκή στρατηγική, αλλά να μην πατήσουμε τις πεπονόφλουδες που ρίχνει η ίδια η πραγματικότητα αυτών των αστικών κοινωνιών στους αντι-ιμπεριαλιστές. Δεν θα αναφερθώ τώρα στα είδη πατήματος της εθνο-πεπονόφλουδας που είναι πολλά και διαφορετικά, από την γελοία μορφή της όπως ο προσφάτως εθνοπιασμένος Σύριζανέλ (που είναι μια πεπονόφλουδα) μέχρι τις τραγικές ζωές των ιρανών κομμουνιστών (Τουντέχ) που έχοντας θεωρώ την ορθή αντι-ιμπεριαλιστική γραμμή δεν μπόρεσαν να μην πέσουν στον λάκκο των Μουλάδων ή μέχρι τους Κούρδους ηρωϊκούς και απόλυτα αντιφατικούς εθνο-αριστεριστές του ΡΚΚ. Τα παραδέιγματα είναι πολλά και αντιφατικά, αλλά έχουν και κάποια κοινά σημεία, που δεν έχουν να κάνουν μόνον με την "ταξική" ρίζα του θέματος. 
Ας μην αναπαράγουμε έναν εργατισμό-καθαροταξισμό (όπως τον λέει ο Σ.Αμιν) μέσα σε χώρες, έστω ενδιάμεσες, που δεν είναι διάολε τελικά στον μητροπολιτικό ιμπεριαλιστικό πυρήνα. 
Αλλά ας δούμε, πέρα από τις ανοησίες περί "ιστορικών σταδίων" και πέραν των σοσιαλ-ιμπεριαλιστικών κατηγοριοποιήσεων περί "αστικοδημοκρατικών" περιορισμών (φτού κακά), την ουσία της καθήλωσης στην οριακή επικράτεια του δυτικο-ιμπεριαλιστικού μητροπολιτικού πυρήνα.
Θεωρώ πως αυτές οι "ενδιάμεσες" χώρες ή τόποι (μη-τόποι) έχουν αρχίσει με αλλόκοτο τρόπο να επιστρέφουν την τραγικότητα, την κωμικοτραγικότητα, την ευθραυστότητα και την "ιδιάζουσα" σκληρότητά τους στον μητροπολιτικό πυρήνα που ακόμα κοιμάται τον ύπνο του δικαιοαδίκου, και θέτουν σε νέα δοκιμασία ήδη τον αριστερό καταρχάς σοσιαλ-ιμπεριαλισμό και τον δυτικισμό εν όλω. 
Μην ξεχνάμε άλλωστε πως τα όρια, οι οριακότητες, οι οριοθετήσεις ανατινάσσονται ακριβώς εκεί που είναι τα όρια και όταν συμβεί η ανατίναξη αυτή τα θραύσματα εκτινάσσονται ως σπόροι και στον (φαινομενικά) ατάραχο πυρήνα.
Αν εκεί, εγώ θεωρώ κεντρικά στην Μέση Ανατολή-Μεσοποταμία (για λόγους που δεν έχουν κάνουν μόνον με το μαρξιστικά προφανές-αληθές της "πολιτικο-οικονομικής" δομής), έχουν αρχίσει να συγκεντρώνονται όλα τα όρια και όλες οι καθηλώσεις-υπερβάσεις τους, αλλά χωρίς ακόμα να βλέπουμε και κάποιον αληθινό ορίζοντα, τότε ίσως πρέπει να δούμε ακόμα και στις ριζοσπαστικότερες και ορθότερες μαρξιστικές επαναστατικές αναλύσεις, που είναι μακράν οι μαοϊκες-μαοϊζουσες, κάποια όρια για να υπερβαθούν (με την θετικο-διαλεκτική έννοια).
Ποιά είναι αυτά τα όρια;


(Συνεχίζεται)


Ι.Τζανάκος
δόκιμος κομμουνιστής       

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Ιωάννης Τζανάκος - Ιστολόγια

Δρεπάνι

Δρεπάνι
Δρεπάνι..

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Kurdistan

Nichts

Nichts

Πολιτική και Γεωπολιτική..

Στα όρια..

Ουρανός

Ουρανός

Ερμηνείες της ιστορίας..

Επιστημονικά και επιστημονικοφανή..