Αυτοκαθορισμός

Αυτοκαθορισμός

Παρασκευή, 23 Οκτωβρίου 2015

Κομμουνιστική υποκειμενικότητα (1)




1. 
Η κομμουνιστική υποκειμενικότητα δεν είναι αντανάκλαση της αντικειμενικής δομής του καπιταλιστικού τρόπου οργάνωσης της παραγωγής και της ισχύος, έστω από την "σκοπιά" του ασθενέστερου πόλου του (κυρίως) διπολικού συστήματος των πόλων που αποτελούν την περιεκτική μορφή του.
Η κομμουνιστική υποκειμενικότητα αποτελεί έναν μη εμμενή όρο ("αντιθετικό") τής καπιταλιστικής πραγματικότητας που εκκινεί από τον προλεταριακό πόλο της αλλά δεν περιορίζεται στην έκφρασή του ως έχει, "εντός" της. 
Η κομμουνιστική υποκειμενικότητα είναι μια αντικειμενοποιημένη πραγματικότητα ("πραγμάτωση") της δυνητικής πραγματικότητας του κομμουνισμού (της αταξικής κοινωνίας) η οποία απορρέει από την ίδια την κοινωνική θέση του προλεταριάτου όπως παράγεται όμως ως κριτική θέση προς την καπιταλιστική πραγματικότητα.
Η διαφορά της κομμουνιστικής υποκειμενικότητας προς κάθε άλλη (πρότερη ή ακόμα υφιστάμενη) επαναστατική υποκειμενικότητα έγκειται στο γεγονός πως δεν έχει κανένα ολοκληρωμένο έρεισμα στην ίδια την καπιταλιστική και ευρύτερα ταξικά οργανωμένη πραγματικότητα, εφόσον η καπιταλιστική κοινωνικοποίηση των παραγωγικών δυνάμεων δεν σημαίνει ποτέ την μετατροπή του εργατικού-λαϊκού πόλου σε έναν ολοκληρωμένο αντικειμενικά πόλο της (καπιταλιστικής) πραγματικότητας. 
Στην πράξη ο εργατικός-λαϊκός πόλος της καπιταλιστικής πραγματικότητας υπάρχει ως μια νομοτελειακά ελλειπτική μορφή της, ως ένα χάσμα του ανθρώπινου με την έννοια πως η μισθωτή εργασία (και η ακτήμων εργασία εν γένει) εντός του καπιταλισμού -ως συστήματος της μισθωτής εργασίας- είναι αποστερημένη από μια ενωτική ("οργανική") σχέση με τους υλικούς-ενσώματους όρους τόσο της (ανα-)παραγωγής της όσο και της κοινωνικής παραγωγής
Η καπιταλιστική πραγματικότητα δεν είναι μια κοινωνικο-οργανωτική μορφή δύο ομοίως συνεκτικών (άρα) και ομοίως υποστασιοποιημένων σωματικά-υλικά πόλων αλλά μια κοινωνικο-οργανωτική μορφή η οποία ενώνει έναν υπερσυνεκτικό και υπερ-αντικειμενικό πόλο με έναν απογυμνωμένο από αντικειμενικότητα και ενωτική σωματικότητα πόλο. 
Πέρα λοιπόν από το προφανοποιημένο από την "δημοκρατική" κριτική γεγονός της ανισότητας ισχύος-δύναμης μεταξύ των δύο πόλων (κεφαλαίου-μισθωτής εργασίας) υπάρχει μια βαθύτερη αλλοτριωτική ασυμμετρία που υπερβαίνει σε καθοριστικότητα την ανισότητα αυτή (δύναμης-ισχύος). 
Αυτή η ασυμμετρία έχει έναν ούτως ειπείν οντολογικό χαρακτήρα και αφορά την απογύμνωση της εργασίας -αλλά και ευρύτερα του ανθρώπινου υποκειμένου που εξαναγκάζεται προς εργασίαν για "βιοποριστικούς λόγους"- από τους εξωτερικούς ενσώματους όρους της (όρους του). 
Η κομμουνιστική υποκειμενικότητα εκφράζει αρνητικο-επαναστατικά, μηδενιστικά (άρα και αποκλειστικά δυνητικο-διαλεκτικά), από την σκοπιά της μισθωτής εργασίας, αυτή την καθοριστική πτυχή της καπιταλιστικής πραγματικότητας.
Η κομμουνιστική υποκειμενικότητα άρα δεν μπορεί να εκφράσει ομαλά μίαν συνέχεια με τις άλλες επαναστατικές παραδόσεις που ερείδονται στις αστικές και προαστικές επαναστάσεις (με μερικώς εξαιρούμενη κάθε επανάσταση-εξέγερση των δούλων, οι οποίοι ευρίσκονταν σε μιαν όχι ταυτή αλλά όμοια με αυτήν που περιγράψαμε αλλοτριωτική κατάσταση). 
Υπάρχει εντός της μισθεργατικής και γενικά ακτημονικής ταξικής θέσης ένα όριο ανάληψης ευρύτερων επαναστατικών καθηκόντων που αφορά (ως όριο) αυτή την οντολογική έλλειψη που προαναφέραμε. 
Λόγω όμως των ιστορικών αναγκών (ειδικά στις -πρώην ή ακόμα νυν εξαρτημένες ημι-εξαρτημένες χώρες "αποικίες" κ.λπ) η εργατική τάξη και γενικότερα οι ακτήμονες ή μικροκτήμονες παραγωγοί ανέλαβαν και αναλαμβάνουν ακόμα τις επαναστατικές ευθύνες άλλων τάξεων και άλλων εποχών τις οποίες αυτές οι τάξεις αδυνατούν ή αρνούνται να εκπληρώσουν. 
Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την καθοριστική "νόθευση" της κομμουνιστικής υποκειμενικότητας και την τελική υποταγή του εργατικού-λαϊκού κινήματος ή στους ταξικούς στόχους της αστικής τάξης και τις νομοτέλειες του καπιταλισμού ή στους ταξικούς στόχους της ριζοσπαστικοποιημένης κρατικής γραφειοκρατίας και τις νομοτέλειες του κρατικού-μεταβατικού (εκμεταλλευτικού, αλλά μη-καπιταλιστικού) συστήματος τής μισθωτής εργασίας ("κρατικός σοσιαλισμός").
Όμως, εδώ πρέπει να τονίσουμε πως αυτή η "νόθευση" της κομμουνιστικής υποκειμενικότητας και η εγκατάλειψη των αμιγώς κομμουνιστικών στόχων που αυτή εκφράζει ως απείκασμα-αντανάκλαση της ιδιαίτερης (ελλειπτικής, αρνητικο-επαναστατικής) αντικειμενικής θέσης τού προλεταριάτου στην καπιταλιστική εποχή δεν σημαίνει (τουλάχιστον) πάντα ένα είδος "ταξικής προδοσίας" ή "αποστασίας" αλλά αναγκαστική προσαρμογή τού εργατικού-λαϊκού κινήματος και των πρωτοποριών του τόσο στις πολεμολογικές ανάγκες που απορρέουν από την αστική περικύκλωση (φασισμός-αστική δημοκρατία των όπλων και των χαφιέδων) όσο και στις τρέχουσες ανάγκες της νεωτερικής οργάνωσης της κοινωνίας (ανάγκη για σύγχρονη εξελιγμένη παραγωγική "ύπαρξη" και ανάπτυξη, δημοκρατική εθνική αυτονομία, δημοκρατικά δικαίωματα των γυναικών, των παιδιών, των ομοφυλοφίλων κ.λπ). 
Δεν θα ήταν καθόλου υπερβολή να πούμε πως σε μερικές περιπτώσεις η εμμονή μερικών κομμουνιστών και αριστερών, αναρχικών κ.λπ στο αμιγές κομμουνιστικό αίτημα περιέχει αυτή τον σπόρο της προδοσίας και της αποστασίας, πράγμα που φαίνεται ξεκάθαρα στον κατά καιρούς χυδαίο (ιστορικό) αντισοβιετισμό τους, αλλά ακόμα περισσότερο στις έξαλλες "κομμουνιστικές" απαιτήσεις τους απέναντι σε κινήματα που παλεύουν μεταξύ "ισλαμιστών" νεο-αστοφεουδαρχών και ιμπεριαλιστών για τα "στοιχειώδη" όπως τα λέμε. 
Η κριτική λ.χ μερικών τροτσκιστών (όχι όλων) απέναντι στο κίνημα των Νοβορώσων και το εθνοδημοκρατικό και ελευθεριακό κίνημα των Κούρδων περιέχει αυτούσια τους σπόρους της προδοσίας και του υποκριτικού υπερ-αριστερισμού που χρησιμοποιείται βεβαίως από τους επιδέξιους δυτικούς ιμπεριαλιστές για να σπιλώσουν και να εργαλειοποιήσουν αυτά τα κινήματα. 
Όταν οι κομμουνιστές που ζούνε σε αυτό τον κόσμο και όχι στο υπερπέραν, οι τίμιοι αναρχικοί και διάφοροι τίμιοι αστοδημοκράτες αντιμετωπίζουν (και με πολιτικό κυνισμό είναι αλήθεια) ζόμπι και βρυκόλακες που πληρώνουν και χαϊδεύουν (και καταπολεμούν ενίοτε) οι Αμερικάνοι και Ευρωπαίοι μεγαλοαστοί ιμπεριαλιστές βρυκόλακες, κάποιοι θυμούνται τους "ιερούς" όρους της κομμουνιστικής ή αριστερής τους υποκειμενικότητας.
Ξεκαθαρίζοντας "ρεαλιστικά" από την σκοπιά μας πως δεν μας αφορά αυτός ο ύποπτος ή κρεττίνικος τελικά νεο-αριστερισμός θα θέσουμε ωστόσο από την αρχή το ζήτημα αυτής της κομμουνιστικής υποκειμενικότητας, η οποία σε τελική ανάλυση είναι το όποιο μελλοντικό "αντικειμενικό στοιχείο" τής ανθρωπότητας, άρα δεν είναι ένα αμιγώς υποκειμενικό στοιχείο, εφόσον εκφράζει τους ουσιαστικότερους καθορισμούς της ζωής και του θανάτου τής συντριπτικής πλειονότητας του ανθρώπινου πληθυσμού (της οικουμένης, του παγκόσμιου λαού). 
Θα προσδιορίσουμε (και με αναδιατυπώσεις των παραπάνω και με νέες διατυπώσεις) τους βασικούς θεμελιακούς όρους της κατάστασης σήμερα σε σχέση με την κομμουνιστική υποκειμενικότητα, και την ανάγκη για να επανεμφανισθεί ακέραια, πέρα από τις συγκεκριμένες (περιορισμένες) ιστορικές υλοποιήσεις της.


2.
Η αναγκαστική προσαρμογή της κομμουνιστικής υποκειμενικότητας σε αλλότριους ή δευτερεύοντες σκοπούς που στιγμάτισε την παρουσία της στον 20ο αιώνα δεν είναι δυνατόν να υπερβαθεί θεωρητικά και πρακτικά με τα θεωρητικά και θεωρητικο-πρακτικά εργαλεία του αντισοβιετισμού και του αντι-λενινισμού (και αντι-σταλινισμού), είτε αυτός έχει αναφορά στον υπεραριστερισμό των (δυτικών) "αριστερών κομμουνιστών"  (Λ.χ Πάνεκκουκ) που διαλύει κάθε ιστορική και πολιτική συνοχή του κομμουνιστικού αιτήματος με το σοβιετικό (λενινιστικό) πείραμα, είτε αυτός έχει σχέση με την (δήθεν λενινιστική) κριτική του Τρότσκι και των Τροτσκιστών. 
Δεν λέω πως δεν υπάρχει τίποτα σε αυτή την κριτική που να είναι άξιον λόγου και αληθές, αλλά λέω πως η κριτική αυτή είναι στην βάση της τυφλή, κακοήθης και ιστορικά ανόητη ειδικά όταν αναφερόμαστε στις λεγόμενες μη-δυτικές χώρες. 
Η βάση αυτών των κριτικών είναι η διάκριση μεταξύ του αληθινού κομμουνισμού και του "σοβιετισμού" (πρώτης και δεύτερης ή μόνον δεύτερης φάσης). 
Το ζήτημα δεν είναι να αρνηθούμε την ύπαρξη παρέκκλισης από τον κομμουνιστικό στόχο αλλά να δείξουμε στους υπερβατικούς υπερκομμουνιστές ότι: 1) αυτή η παρέκκλιση ήταν αναγκαστική.. 2) ήταν εκτός από αναγκαστική και περιέχουσα "θετικές" πτυχές, εφόσον κάθε ιστορική πράξη-εφαρμογή παράγει νέα πράγματα που αυτοί ας τα πετάξουν πέφτοντας στην αγκαλιά των ιμπεριαλιστών, εμείς όχι.. 3) ήταν σε μεγάλο βαθμό απορρέουσα από την ίδια την κομμουνιστική και αριστερή εν γένει κοσμοθεωρία αν κανείς την λάβει στα σοβαρά, δηλαδή σαν μαχητική πολεμολογική μορφή σκέψης και πράξης και όχι σαν παιδικό παραμυθάκι.. 4) η νέα ιστορική κομμουνιστική προσπάθεια θα περιέχει και α-συνέχεια και προς την μαρξιστική και την λενινιστική θεωρία και πράξη και συνέχεια. Και η συνέχεια/α-συνέχεια "ξεκινάει" και στο 1917, και στο 1922 και στο 1936, και στο 1956 και στο 1990, και σήμερα όπου σοβιετική εναπομείνασα "γη", είναι δηλαδή πολλαπλή χρονικά και τοπικά.

 (Συνεχίζεται..)




Ι.Τζανάκος  

3 σχόλια:

  1. Συμφωνώ σε όλα τα σημεία της τελευταίας παραγράφου. Όσον αφορά τους Νοβορώσους και τους Κούρδους: στην περίπτωση των πρώτων η ελληνική αριστερά επένδυση πολλά στον Μεσσία-Πούτιν, πράγμα που δεν έγινε στην εργαλειακή συνεργασία κομματιών των δεύτερων κατά καιρούς με τις ΗΠΑ. Και αυτό γιατί το Ρωσικό Κράτος μοιάζει αντίθετο προς τον δυτικό κεφαλαιοκρατικό μηχανισμό. Και στις δύο περιπτώσεις πρέπει τα κινήματα να στηριχτούν, και να αφεθεί ελεύθερος ο πειραματισμός τους που δεν εμπίπτει στις κατηγορίες του μαρξισμού-λενινισμού. Πρέπει, επίσης, εντός των κινημάτων αυτών να στηρίζονται οι δυνάμεις εκείνες που παλεύουν μέσα στα μέτωπά τους για κοινωνική απελευθέρωση. Όπως φάνηκε στην περίπτωση των Νοβορώσων, το ρωσικό κράτος δεν ήταν και δεν είναι διατεθειμένο πραγματικά να τους στηρίξει, αλλά απλώς να τους χρησιμοποιήσει ως διαπραγματευτικό χαρτί. Η Ρωσία επενέβη στη Συρία με τη προυπόθεση της συμφωνίας και ισορροπίας με τις ΗΠΑ για το ουκρανικό ζήτημα. Άρα είχε σημασία εξ αρχής να τόνιζε κανείς πως οι συμμαχίες με τις αστικές δυνάμεις για τα κινήματα πρέπει να είναι εργαλειακές και όχι στρατηγικές, για να πετύχουν τα κινήματα κοινωνικής απελευθέρωσης τους στόχους τους. Το πρόταγμα της ''Νοβορωσίας'' υπονόμευε και υπονομεύει το ίδιο τους σκοπούς αυτής της απελευθέρωσης. Όσον αφορά τους Κούρδους πρέπει να στηρίζονται και το PKK και το HPD (σύντροφοι θα σταλούν διεθνείς παρατηρητές στις προσεχείς τουρκικές εκλογές), γιατί, έτσι και αλλιώς, κάθε δημοκρατικό αίτημα μη αναγνωρισμένης μειονότητας ανήκει στη πραγματική κίνηση του κομμουνισμού-και πάλι, μέσα σε αυτά τα μέτωπα, πρέπει να στηρίζονται εκείνες οι δυνάμεις και τα κομμάτια που προσπαθούν να συνδέσουν το αίτημα αυτό με την κοινωνική απελευθέρωση, έτσι ώστε η υποστήριξη των κούρδων να μην αποτελεί μια στρατηγική απλώς του ελληνικού κράτους (και άλλων). Δεύτερο σχόλιο ακολουθεί

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Κλείνοντας την παραπάνω θεματική, πρέπει να αναρωτηθούμε ποιά η θέση μας για τις μειονότητες ΕΝΤΟΣ της ελληνικής επικράτειας, και με πραγματικό τρόπο και στο υποθετικό σενάριο (που λειτουργεί σαν νοητικό πείραμα) που μια μειονότητα διεκδικούσε τη διάσπαση της ελληνικής εδαφικής ακεραιότητας και είχε μάλιστα προοδευτικά ή/και κομμουνιστικά στοιχεία. Ας μην απαντηθεί, το αφήνω μετέωρο.
    Όσον αφορά το ζήτημα της κομμουνιστικής υποκειμενικότητας, η διάρθρωση του Μπαντιού είναι η εξής. Μέσα σε ένα κρατικά οργανωμένο σύστημα, στο όριο της κρατικότητας αναπτύσσεται το Πραγματικό, ως διαδικασία αλήθειας, μιας κοινότητας χωρίς κράτος, το οποίο εγγράφεται στο Συμβολικό της Ιστορίας από το Φαντασιακό του υποκειμένου που εμμένει σε αυτή την αλήθεια. Οι τρεις αυτοί κρίκοι συγκροτούν την Ιδέα του Κομμουνισμού: μια Αλήθεια μη αναγώγιμη στην κρατική συγκρότηση και αναπαράσταση της κοινότητας, ένα Συμβολικό της Ιστορίας (γιατί η Ιστορία δεν περιέχεται η ίδια, αλλά περιέχει και αναπαριστά), και ένα φαντασιακό που αφορά τις υποκειμενικές ιδιότητες του μαχητή της αλήθειας. Μια άλλη δυνατή διάρθρωση του ερωτήματος της ιδέας του κομμουνισμού είναι το τρίπτυχο φαντασία, Λόγος, (οργανωμένη) πράξη. Η κομμουνιστική υποκειμενικότητα έχει ψυχικές, κοινωνικοταξικές, εννοιολογικές και οργανωτικές παραμέτρους. Το ''Κόμμα'' ήταν η μορφή που προσπάθησε όλα αυτά να τα συναρθρώσει σε μια ενότητα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Σωστά όλα αυτά, και γω κινούμαι πλέον μετά από επώδυνες ιδεολογικές ταλαντεύσεις σε ένα τέτοιο περίπου πλαίσιο. Καταρχάς είναι όντως ένα σημαντικό θέμα να μην τσιμπάμε με την γενική χαρούλα της συντηρητικής αστικής κοινωνίας ("μας") με τις μειονότητες ή εθνικές ομάδες που συγκρούονται με το αστικό έθνος που ανταγωνίζεται το δικό "μας". Το έψαξα το θέμα λίγο παραπάνω και με τις δικές μου προκαταλήψεις (όσο υπήρχαν) με τους Τούρκους συνανθρώπους, ταξικούς ομοιοπαθείς, αδελφούς ή ακόμα και "εθνικούς" εχθρούς και εκείνο που με σταμάτησε κάποια στιγμή και με προβλημάτισε αρκετά, στον πειραματισμό μου με βόλτες στους χώρους επιθετικών "πατριωτών" (όχι μόνον ελλήνων) ήταν αυτή η εργαλειοποίηση και η μονομερής αγάπη (με ή χωρίς εισαγωγικά) προς τους "εχθρούς" των "εχθρών". Τραγική ιστορία είναι βέβαια η ιστορία με τον Οτσλαλάν, και με δική του τεράστια ευθύνη, και την αγάπη που υποτίθεται του είχαν ή όντως του είχαν οι εδώ εθνοπατριώτες, οι οποίοι μπορεί να μην τον πούλησαν (με την κατασκοπευτική έννοια) αλλά τον παρέσυραν και με δική του ευθύνη σε μια ανυπόστατη συμμαχία με τον ελληνικό "εθνικισμό-πατριωτισμό". Ο ίδιος είχε βέβαια στριμωχτεί άσχημα, αφού οι Σύριοι τότε με τις απειλες των στρατοκρατών στην Τουρκία πως θα μπουκάρουν στην Συρία τον είχαν κρεμάσει με αποτέλεσμα να περιφέρεται ανα τας Ευρώπας, οπότε πιάστηκε στο δόκανο. Αλλά και πριν είχε κάνει επαφές, και με τις δικές μας μυστικές υπηρεσίες, σε μια περίπου ίδια λογική που και οι δικοί μας είχαν την ιδέα μιας αντίστοιχης εργαλειοποίησης. Βέβαια και δω υπήρχανε θύματα, ο βασικός πράκτορας ο Γεωργιάδης των κυπριακών μυστικών υπηρεσιών εκτελέστηκε από την ΜΙΤ, και ο ίδιος δεν ήταν απλά ένας πράκτορας, είχε έναν μάλλον περίεργο αντι-ιμπεριαλισμό (εθνικιστικό αλλά όχι ακροδεξιό). Από όλο αυτό βγαίνει κάτι δύσκολο με τα "εθνικά" και πολύ επικίνδυνο-περιορισμένο αν δεν παρέμβει ένας "κομμουνιστικός" συντελεστής ή έστω κινηματικός. Και πάλι όμως δύσκολα τα πράγματα. Δες ας πούμε τις μαοικές οργανώσεις που λίγο ως πολύ αναδεικνύω αχνά, τις τούρκικες, που είναι αρκετά ψυχωμένες και δεν είναι απλά "τρομοκρατικές", έχουν και αυτές υποπέσει σε εργαλειοποιήσεις, από ό,τι γνωρίζω τουλάχιστον, ενώ το ΤΚΚ απλά έχει χάσει την μπάλα γιατί το έπαιξε "καθεστωτικά". Άρα; δράς; εργαλειοποιεισαι πιθανόν, δεν δράς (ΤΚΚ); εργαλειοποιείσαι πάλι. Το αντίστοιχο θέμα υπάρχει και με τους εδώ μειονοτικούς, καταρχάς στην Θράκη, αλλά και πιθανόν σε όλο τον "μουσουλμανικό" χώρο στην επικράτεια, το τι θα κάνουνε τελικά..,Γι΄αυτό και λίγο παραπάνω επιθετικά τα έχωνα στο παρελθόν στο κεερφα κ.λπ γιατί δεν θέτουν το ζήτημα κάπως σκληρά ιδεολογικά και σε αυτούς τους χώρους, δηλαδή να θεσουν τα ίδια "δημοκρατικά-κομμουνιστικά-διεθνιστικά" ακόμα και αρνησιθρησκευτικά κριτήρια σε όλους και όχι να περιμένουν (περιμένουμε) να μας πέσει ο ουρανός στο κεφάλι. Υπάρχει επίσης και το θέμα της σχέσης εθνικής ολότητας με μειονότητα: οι Κούρδοι δεν είναι ακριβώς μειονοτητα. Σε 10-20 χρόνια λόγω και της υπεργεννητικότητας στο επαρχιακό Κουρδιστάν θα είναι λίγο πιό κάτω από το μισό πληθυσμό στην Τουρκία, βάλε και τους (τούρκους-κούρδους) αλεβίτες-σιιτες και έχουμε ένα ωραίο σκηνικό, το οποίο μην χαίρονται οι εθνικιστές εδώ θα φέρει μάλλον ζητήματα ομοσπονδιοποίησης σε όλη την ανατολική μεσόγειο-μεσοποταμία-μέση ανατολή και πιθανον έναν διαρκή περιφερειακό ημι-πόλεμο πάνω σε "σύνορα" που δεν θα έχουν σιγά σιγά ιδιαίτερη κοινωνικη και γεωπολιτισμική σημασία. Εγώ είμαι αν θέλεις έτοιμος για πλήρη (μελλοντική) ομοσπονδιοποίηση των χωρών-λαών-πολιτισμών και αυτό σημαινει στο βάθος σοσιαλιστική-εργατική ανατολική μεσόγειο μεσοποταμία τουρκία ελλάδα κουρδιστάν και ο χαμός στο ίσιωμα, αλλά όχι με εκδρομή-παρέλαση απλά. Οι δικοί "μας" είναι έτοιμοι? (όλοι οι δικοί μας και όλων των ειδών)

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Ιωάννης Τζανάκος - Ιστολόγια

Δρεπάνι

Δρεπάνι
Δρεπάνι..

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Kurdistan

Nichts

Nichts

Πολιτική και Γεωπολιτική..

Στα όρια..

Ουρανός

Ουρανός

Ερμηνείες της ιστορίας..

Επιστημονικά και επιστημονικοφανή..