Αυτοκαθορισμός

Αυτοκαθορισμός

Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016

Κριτική στάση (απέναντι) στον μαρξισμό (1)

Θα προβούμε σε κριτική πραγμάτευση της θεωρίας του ιμπεριαλισμού σε αναφορά προς το παρακάτω στρατηγικό κείμενο:







Πρόλογος

Μιά πρώτη γενίκευση

Η μεταπολεμική ανάπτυξη της ιμπεριαλιστικής πολιτικής έφερε βασικές μετατροπές στο ιμπεριαλιστικό σύστημα:
Το σύστημα αυτό, ως κρατικομονοπωλιακή συνέχιση του αποικιακού καπιταλισμού,  από ένα σύστημα εις το οποίο υπήρχε μια κυρίαρχη δυτικο-ιμπεριαλιστική "εσωτερικότητα" (με τις αντιθέσεις της που οδηγούσαν σε δυτικούς ενδο-ιμπεριαλιστικούς πολέμους οι οποίοι έπειτα παγκοσμιοποιούνταν) η οποία στέκονταν απέναντι σε μια καταπιεσμένη ή κυριαρχούμενη ιμπεριαλιστική "εξωτερικότητα" μετατράπηκε σε ένα παγκόσμιο σύστημα οργανωμένο ως ολότητα, χωρίς να υπάρχει πλέον η σαφής αντικειμενική διάκριση μεταξύ κυρίαρχων και κυριαρχούμενων χωρών.
Στην πρώτη φάση ακόμα και οι αστικές τάξεις της περιφέρειας, των "νέων χωρών", συνθλίβονταν στο γενικό σχήμα της ιμπεριαλιστικής κυριαρχίας της Δύσης και ως εκ τούτου ήταν αντικειμενικά υποχρεωμένες να ορθώσουν το ανάστημά τους, ως εκεί βέβαια που απαιτούσαν τα συμφέροντά τους (τα άμεσα ταξικά και τα ιστορικά ταξικά συμφέροντά τους).
Η μετάβαση στην νέα εποχή της πρώϊμης παγκοσμιοποίησης μετά τον πόλεμο σήμαινε πέραν των άλλων την δημιουργία ενός υπερ-ιμπεριαλισμού όχι μόνον μέσα στον χώρο κυριαρχίας της Δύσης, αλλά και σε ευρύτερες γεωπολιτικές σφαίρες.
Από αυτή τη σκοπιά τόσο οι γενικές εποπτείες του Κ.Κάουτσκι (πέρα από τα λάθη του τα προερχόμενα από την δεξιόστροφη ερμηνεία του ιμπεριαλισμού) όσο και του Λ.Τρότσκι για την μορφή και το περιεχόμενο της ιμπεριαλιστικής πολιτικής, κέρδισαν μιαν υστερόχρονη δικαίωση, στον βαθμό που (με άλλο τρόπο η κάθε εποπτεία από αυτές) σήμαινε αυτή την μερική έστω υπέρβαση της απολυτότητας των ενδο-ιμπεριαλιστικών αντιθέσεων.
Ενώ η "αριστερόστροφη" ανάλυση του Λένιν και η δογματική θεολογική συνέχειά της στην ανάλυση του Στάλιν τόνιζαν την διατήρηση τής (αρχικά αναφερόμενης από εμάς) διαίρεσης μεταξύ μητροπολιτικών ιμπεριαλιστικών κέντρων και των περιφερειών και επίσης (τόνιζαν) την απόλυτη δυναμική των ενδο-ιμπεριαλιστικών αντιθέσεων, οι αναλύσεις των Κάουτσκι και Τρότσκι προέβλεψαν (με διαφορετικούς τρόπους) την ενοποιητική δυναμική του ιμπεριαλισμού.
Ο υπερ-ιμπεριαλισμός ή ο παγκόσμιος ιμπεριαλισμός ως ένα ενιαίο σύστημα, ως μια αντινομική και συγκρουσιακή ολότητα, είναι πιά ένα γεγονός, το οποίο το αμφισβητούν μόνον νεο-"σταλινικές" σέκτες αλλά και κατά μιαν παράδοξη ομοιότητα (και) οι γνωστοί κριτές και κρίνοντες την θεωρία του ιμπεριαλισμού εν γένει από την σκοπιά της αποκλειστικής αποδοχής της έννοιας του καπιταλισμού.
Η δυσκολία της ορθολογικής αποτίμησης της δικαίωσης της Καουτσκικής και Τροτσκιστικής θεωρίας για τον ιμπεριαλισμό έχει και πολιτικές αιτίες που αφορούν στην ίδια την πολιτική παραγωγικότητά τους όταν εκφράζονταν και κρυσταλλώνονταν ως θεωρίες, δηλ. στην εποχή τους.
Η μεν θεωρία του Κάουτσκι ήταν σαφώς δεξιόστροφη με έναν απολογητικό τρόπο που δικαίωνε τότε την ιμπεριαλιστική πολιτική των δυτικών δυνάμεων σε μια προοπτική "αντικειμενικής ειρήνευσης", άρα ήταν θεμελιωμένη πάνω στην τυπική "προοδευτικίστικη" γραμμή της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας, η δε θεωρία του Τρότσκι ήταν και αυτή στηριγμένη σε μια αντίστοιχη γραμμή υποδοχής της αντικειμενικής νομοτέλειας της επέκτασης του ιμπεριαλισμού σε όλο τον πλανήτη που οδηγούσε σε μιαν αντινομική αριστερή κριτική τόσο του δυτικού ιμπεριαλισμού όσο και των μη δυτικών δυνάμεων, με δυνατότητα να υπάρξουν δια αυτής (της γραμμής) οι πιο αντίθετες και αλλόκοτες συμμαχίες με τον ένα ή τον άλλο "μητροπολιτικό" ή "περιφερειακό" σύμμαχο στην προοπτική πάντα της "παγκόσμιας επανάστασης" ως διαλεκτικού απεικάσματος τελικά της "παγκόσμιας προόδου".  
Η γενική κρίση της θεωρίας του ιμπεριαλισμού, η ήττα της σε θεωρητικό και πολιτικό επίπεδο έχει να κάνει και με την μυστικοποίηση που επιτελέσθηκε περί των νέων πραγματικοτήτων του παγκόσμιου ιμπεριαλισμού, τόσο εντός του ιδεολογικού στρατοπέδου του λενινιστικού-σταλινικού ρεύματος όσο και στο αντίπαλο (κυρίως τροτσκιστικό) ρεύμα, αντανακλώντας βέβαια τις ίδιες τις τραγικές εξελίξεις μέσα στο λεγόμενο κομμουνιστικό/μαρξιστικό κίνημα.
Για κάποιο χρονικό διάστημα, η εξέλιξη διαφόρων περιφερειακών κινημάτων έδωσε μια πνοή στις αντι-ιμπεριαλιστικές θεωρίες, αλλά δεν υπήρξε καμμία αυτοστοχαστική θεώρηση για τις ελλείψεις όλων των θεωριών για τον ιμπεριαλισμό, ούτε βέβαια ποτέ συζητήθηκε το θέμα του υπερ-ιμπεριαλισμού ή του ιμπεριαλισμού ως παγκόσμιας ολότητας, και αυτή η μη συζήτηση δεν είχε να κάνει μόνον με την διαμάχη των φραξιών και των κομμάτων ή κινημάτων, αλλά και με την διατήρηση ενός σχεδόν ιερατικού σεβασμού προς την μορφή και το έργο του Λένιν.
Οι μεν καθαυτό λενινο-σταλινικοί χρησιμοποιούσαν την εξουσία της ιερής θρησκείας με το όνομα Λένιν για να μην υπάρξει καμμία αλλαγή στην θεωρία παρά μόνον να επιτρέπονται ελιγμοί και τυχοδιωκτισμοί για να υπάρξει ανταπόκριση στην ίδια την πραγματικότητα, οι δε τροτσκιστές ή τροτσκίζοντες ενώ είχαν την δυνατότητα μιας ευρύτερης παγκόσμιας οπτικής της ίδιας της παγκοσμιοποίησης την υπέτασσαν ως αριστεροί ή αριστεριστές δυτικοί σοσιαλδημοκράτες [επί της ουσίας] στην ίδια την παγκοσμιοποίηση, θυσιάζοντας πάντα στον βωμό της "αντικειμενικότητάς" της.
Εννοείται πως μέχρι την εμφάνιση των νέων αριστερών σοσιαλδημοκρατικών κινημάτων (με αρχή τον ευρωκομμουνισμό) δεν ετίθετο καν ζήτημα να μιλήσει κανείς για δικαίωση του εναλλακτικού εννοήματος του ίδιου του Κάουτσκι, έστω δια της πλαγίας κριτικής οδού, και το αστείο είναι πως σε αυτό συντέλεσε και η ίδια η θεωρητική και ιδεολογική συστολή των νέων αριστερών σοσιαλδημοκρατών που γενικά άναβαν το καντηλάκι της ιερατικής συνέχειας του λενινισμού ως της μοναδικής και σχεδόν τέλειας θεωρίας για τον ιμπεριαλισμό.
Έπρεπε να υπάρξει μια δεξιόστροφη κίνηση ενός πρώην υποστηρικτή της ένοπλης δράσης σε μια χώρα όπου αυτό ήταν την συγκεκριμένη στιγμή λάθος, του Α.Νέγκρι για να τεθεί αυτό το ζήτημα πάλι από την αρχή, πάλι με λάθος τρόπο, και βέβαια χωρίς να αναφέρεται ο "καταραμένος" κεντριστής Κάουτσκι, λές και τελικά αν κάποιος μεγάλος (όπως ο Λένιν) σε καταστρέψει συμβολικά δεν πρέπει ποτέ να ξαναϋπάρξεις ούτε όταν αυτός ο μεγάλος αποκαλύπτεται τελικά πως δεν ήταν και τόσο μεγάλος, όσο τουλάχιστον τον κάνανε οι θεολόγοι συνεχιστές του.
Εν πάση περιπτώσει, το θέμα δεν είναι η μερική δικαίωση του Κ.Κάουτσκι, ο οποίος παρεπιπτόντως δεν ψήφισε "ναι" στις πολεμικές πιστώσεις, όπως επίσης δεν ψήφισε "ναι" στον πόλεμο ούτε ο άλλος "τρισκατάρατος" Ε.Μπερνστάϊν, το θέμα είναι η θεωρία του ιμπεριαλισμού και οι αποκαλύψεις της ίδιας της ζωντανής πραγματικότητας του νέου ή ύστερου ιμπεριαλισμού, δηλαδή τού ολοκληρωτικού καπιταλισμού, ως ιμπεριαλιστικής ολότητας (όμως), και τα θεωρητικά και πρακτικο-πολιτικά (ως και πολιτικο-στρατιωτικά) προβλήματα που σημαίνει.
Κατά την δική μου ταπεινή άποψη, την οποία προλέω σε αυτό το πρώτο σημείωμα, υπεύθυνος για την κρίση στο μαζικό δημοκρατικό κίνημα των μαζών είναι ο ίδιος ο μαρξισμός, όπως εκφράζεται όμως και σε κατά δική τους δήλωση μη-μαρξιστικές θεωρητικές και πολιτικές συσπειρώσεις.

(συνεχίζεται)




Ιωάννης Τζανάκος  


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Ιωάννης Τζανάκος - Ιστολόγια

Δρεπάνι

Δρεπάνι
Δρεπάνι..

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Kurdistan

Nichts

Nichts

Πολιτική και Γεωπολιτική..

Στα όρια..

Ουρανός

Ουρανός

Ερμηνείες της ιστορίας..

Επιστημονικά και επιστημονικοφανή..