Αυτοκαθορισμός

Αυτοκαθορισμός

Δευτέρα, 26 Δεκεμβρίου 2016

Μισέλ Φουκώ - Αποσπάσματα..

Αποτέλεσμα εικόνας για φουκώ

«...Πρέπει, κοντολογίς, να δεχτούμε πως η εξουσία αυτή μάλλον ασκείται, παρά κατέχεται, πως δεν είναι το αποκτημένο ή το διατηρημένο «προνόμιο» της κυρίαρχης τάξης, αλλά το συνολικό αποτέλεσμα των στρατηγικών της θέσεων – αποτέλεσμα που φανερώνει, και κάποτε μάλιστα ανανεώνει τη θέση εκείνων που κυριαρχούνται.
Από την άλλη μεριά, η εξουσία αυτή δεν επιβάλλεται απλά και μόνο σαν υποχρέωση ή σαν απαγόρευση σ' αυτούς που δεν την «κατέχουν», τους περιβάλλει, τους χρησιμοποιεί σαν διάμεσο, στηρίζεται πάνω τους, ακριβώς όπως και αυτοί, στον αγώνα τους εναντίον της, στηρίζονται με τη σειρά τους στη λαβή που ασκεί πάνω τους. 
Τούτο σημαίνει ότι οι σχέσεις αυτές έχουν βαθιές τις ρίζες τους στα στρώματα της κοινωνίας, ότι δεν εντοπίζονται στις σχέσεις Κράτους και πολίτη, ή στα όρια των τάξεων, και ότι δεν αρκούνται να αντιγράφουν, στο επίπεδο των ατόμων, των σωμάτων, των κινήσεων και της συμπεριφοράς, τη γενικότερη μορφή του Νόμου ή της Κυβέρνησης ....
Τέλος δεν είναι μονοσήμαντες, προσδιορίζουν αναρίθμητα σημεία αναμέτρησης, εστίες αστάθειας, που η καθεμιά τους ενέχει κινδύνους σύγκρουσης, πάλης ή τουλάχιστον αναστροφής των συσχετισμών των δυνάμεων. 
Η ανατροπή των «μικροεξουσιών» αυτών δεν υπακούει λοιπόν στον νόμο του «όλα ή τίποτα»...δεν είναι κεκτημένη μια για πάντα από έναν καινούργιο έλεγχο των μηχανισμών, ούτε και από μια νέα λειτουργία ή κατάλυση των θεσμών..αντίθετα, κανένα από τα εντοπισμένα επεισόδιά της δεν είναι δυνατό να εγγραφεί στην ιστορία παρά μονάχα εξαιτίας των αποτελεσμάτων που η ανατροπή αυτή επιφέρει σε ολόκληρο το πλέγμα όπου έχει παγιδευτεί...» 
Επιτήρηση και τιμωρία, σελ. 39-40

 «...Λέγοντας εξουσία δεν εννοώ «την Εξουσία» ως σύνολο θεσμών και μηχανισμών που εξασφαλίζουν την υποταγή των πολιτών σ' ένα δοσμένο κράτος. 
Ούτε εννοώ με τη λέξη εξουσία, έναν τρόπο καθυπόταξης, που σε αντιδιαστολή με τη βία, έχει τη μορφή του κανόνα. Δεν εννοώ, τέλος, ένα γενικό σύστημα κυριαρχίας που ασκείται από ένα στοιχείο ή μια ομάδα πάνω σε μια άλλη, και που οι επενέργειές του διατρέχουν, χάρη σε μια αλληλουχία αντιδράσεων, ολόκληρο το κοινωνικό σώμα. 
Η ανάλυση με βάση την εξουσία δεν πρέπει να θέτει αξιωματικά, σαν αρχικά δεδομένα, την κυριαρχία του Κράτους, τη μορφή του νόμου ή τη σφαιρική ενότητα ενός εξουσιασμού, αυτές δεν είναι μάλλον παρά οι τελικές της μορφές. 
Με τον όρο εξουσία, νομίζω πώς πρέπει καταρχήν να εννοούμε το πλήθος των σχέσεων δύναμης που ενυπάρχουν στο χώρο όπου ασκούνται και είναι συστατικές της οργάνωσής τους το παιγνίδι που μέσα από αδιάκοπους αγώνες και συγκρούσεις τις μεταμορφώνει, τις ενδυναμώνει, τις αντιστρέφει, τα στηρίγματα που αυτές οι σχέσεις δύναμης βρίσκουν αναμεταξύ τους έτσι που να σχηματίζουν αλυσίδα ή σύστημα, ή, αντίθετα, τις αναντιστοιχίες, τις αντιφάσεις που απομονώνουν τη μια από την άλλη, τις στρατηγικές τέλος, μέσα στις οποίες ενεργοποιούνται και που το γενικό τους σχέδιο ή η θεσμική τους αποκρυστάλλωση υλοποιούνται στους κρατικούς μηχανισμούς, στη διατύπωση του νόμου, στις κοινωνικές ηγεμονίες...»
Ιστορία της σεξουαλικότητας, τ.1, σελ. 115-116

 «....Πρέπει μάλλον να δεχτούμε πως η εξουσία παράγει γνώση (και όχι μονάχα ευνοώντας την επειδή την εξυπηρετεί, ή εφαρμόζοντάς την επειδή της είναι χρήσιμη) πως εξουσία και γνώση άμεσα αλληλοεξαρτιώνται, πως δεν υπάρχει σχέση εξουσίας χωρίς συσχετισμένη σύσταση ενός πεδίου γνώσης, ούτε και γνώση που να μην προϋποθέτει και να μην αποτελεί ταυτόχρονα σχέσεις εξουσίας. 
Οι σχέσεις αυτές «εξουσίας-γνώσης» δεν πρέπει λοιπόν να αναλύονται με αφετηρία ένα υποκείμενο γνώσης που θα ήταν ελεύθερο ή όχι σε σχέση με το σύστημα της εξουσίας, πρέπει αντίθετα να έχουμε υπόψη μας πως το υποκείμενο που κατέχει τη γνώση, τα αντικείμενα της γνώσης καθώς και οι διάφοροι τρόποι γνώσης, είναι αποτελέσματα θεμελιακών
αλληλοεξαρτήσεων της εξουσίας – γνώσης και των ιστορικών τους μεταλλαγών. 
Κοντολογίς δεν είναι η δραστηριότητα του υποκειμένου της γνώσης εκείνη που παράγει μια γνώση, χρήσιμη ή ανυπότακτη στην εξουσία, αλλά η εξουσία – γνώση, οι διαδικασίες και οι αγώνες που εισχωρούν σ' αυτήν και την απαρτίζουν, αυτές καθορίζουν τις πιθανές μορφές και τα πιθανά πεδία της γνώσης...»
Επιτήρηση και τιμωρία, σελ. 40-41

«...Μια γνώση είναι εκείνο για το οποίο μπορούμε να μιλήσουμε μέσα σε μια πρακτική του λόγου που με αυτό τον τρόπο εξειδικεύεται: δηλαδή ο τομέας που συγκροτείται από τα διάφορα αντικείμενα που θα αποκτήσουν ή δεν θα αποκτήσουν ένα επιστημονικό καταστατικό....μια γνώση είναι επίσης ο χώρος μέσα στον οποίο το υποκείμενο μπορεί να λάβει θέση και να μιλήσει για αντικείμενα με τα οποία καταπιάνεται μέσα στο λόγο του.... μια γνώση είναι επίσης το πεδίο συνδιάταξης και υποταγής των αποφάνσεων όπου οι έννοιες εμφανίζονται, καθορίζονται, εφαρμόζονται και μετασχηματίζονται....τέλος μια γνώση καθορίζεται από δυνατότητες χρήσης και οικειοποίησης που προσφέρονται από το λόγο.... 
Υπάρχουν γνώσεις ανεξάρτητες από τις επιστήμες (που δεν είναι ούτε το ιστορικό τους ιχνογράφημα ούτε η αντίθετη βιωμένη τους όψη), αλλά δεν υπάρχει γνώση χωρίς μια καθορισμένη πρακτική του λόγου και κάθε πρακτική του λόγου μπορεί να καθοριστεί από τη γνώση που σχηματίζει...»
Η αρχαιολογία της γνώσης, σελ. 275 – 276

«Η εξουσία και η γνώση σπονδυλώνονται μέσα στον Λόγο. 
Κι ακριβώς γι' αυτό, πρέπει να νοήσουμε τον Λόγο σαν μια σειρά από ασύνδετα τμήματα, που η τακτική λειτουργία τους δεν είναι ούτε ομοιόμορφη ούτε σταθερή. 
Πιο συγκεκριμένα, δεν πρέπει να φανταζόμαστε έναν κόσμο του Λόγου μοιρασμένο ανάμεσα στον δυναστευτικό Λόγο και σ' εκείνον που δυναστεύεται, αλλά σαν μια πολλαπλότητα στοιχείων Λόγου που μπορούν να λειτουργήσουν μέσα σε διάφορες στρατηγικές .... 
Οι Λόγοι όπως κι οι σιωπές, δεν υποτάσσονται στην εξουσία ούτε ορθώνονται ενάντιά της τελεσίδικα ...
ο Λόγος μπορεί να είναι ταυτόχρονα όργανο κι αποτέλεσμα της εξουσίας, αλλά και εμπόδιο, αντιστήριγμα, σημείο αντίστασης και ξεκίνημα για μιαν αντίθετη στρατηγική. 
Ο Λόγος μεταφέρει και παράγει εξουσία..την ενισχύει, αλλά και την υπονομεύει, την εκθέτει, την κάνει εύθραυστη κι επιτρέπει τον περιορισμό της...»
Ιστορία της Σεξουαλικότητας, τ.1, σελ. 125

«...Τελικά πιστεύω, μιλώντας πάντα για τη δική μας κοινωνία, πως αυτή η βούληση αλήθειας, που στηρίζεται σε μια θεσμική κατανομή κι ένα θεσμικό υπόβαθρο, τείνει να ασκήσει πάνω στις υπόλοιπες αγορεύσεις ένα είδος πίεσης κι εξουσίας καταναγκασμού. 
Μου περνάει απ' το μυαλό το πόσο η δυτική λογοτεχνία έψαχνε έρεισμα, εδώ κι αιώνες, στο φυσικό, στο αληθοφανές, στην ειλικρίνεια, ακόμη και στην επιστήμη – με λίγα λόγια στην αληθινή αγόρευση. 
Σκέφτομαι επίσης το πώς οι οικονομικές πρακτικές, οι κωδικοποιημένες σε κανόνες ή συνταγές, πρόσφατα δε και σε ηθική, προσπαθούσαν απ' το 16ο αιώνα να βασιστούν, να ορθολογικοποιηθούν και να δικαιωθούν μέσα από μια θεωρία των αγαθών και της παραγωγής. 
Σκέφτομαι ακόμη πώς ένα τόσο λεπτομερειακά διαταγμένο σύνολο, όπως είναι το ποινικό, προσπαθούσε να οργανώσει τη δομή του ή τη δικαίωσή του, στην αρχή βέβαια σε μια θεωρία του δικαίου, μετά τον 19ο αιώνα δε, σε μια γνώση όπως η κοινωνιολογία, η ψυχολογία, η ιατρική ή η ψυχιατρική. 
Λες και μες στην κοινωνία μας, το γράμμα του νόμου μόνο πάνω στο λόγο της αλήθειας μπορούσε να βασιστεί...»

 «...κι αυτή η βούληση [η βούληση αλήθειας] που εδώ και τόσο καιρό μας έχει επιβληθεί, είναι τέτοια που δεν μπορεί παρά να μασκαρεύει την αλήθεια που αναζητά. 
Έτσι, μπροστά στα μάτια μας δεν θα εμφανιζόταν παρά μια επίβουλα παγκόσμια αλήθεια, που θα 'ταν πλούτος, ευφορία και γοητευτική δύναμη. 
Μέσα σ΄όλα αυτά όμως, μας ξεφεύγει η φύση της βούλησης αλήθειας σαν τεράστιο μηχανοστάσιο αποκλεισμού. 
Θα 'πρεπε λοιπόν να μας χρησιμέψουν σαν φωτεινά σημεία για την καθημερινή μας δουλειά όλοι εκείνοι απ΄τον Nietzsche ως τον Artaud και τον Bataille που βήμα προς βήμα μες στην ιστορία μας προσπάθησαν να μετατρέψουν αυτή τη βούληση αλήθειας και να την αναθεωρήσουν, ενάντια σ' αυτή την ίδια την αλήθεια, στο σημείο ακριβώς που η αλήθεια αναλαμβάνει να καθορίσει την τρέλα και να δικαιώσει το απαγορευμένο...» 
Η τάξη του Λόγου, σελ. 14 – 16
  

2 σχόλια:

  1. Μπα.. τι βλέπω χριστουγεννιάτικα; το αγαπημένο αριστερό παιδί του Haidegger;

    "For me Heidegger has always been the essential philosopher. I began by reading Hegel, then Marx, and I set out to read Heidegger in 1951 or 1952; then in 1952 or 1953 – I don’t remember any more – I read Nietzsche. I still have here the notes I took when I was reading Heidegger – I’ve got tons of them! And they are much more important than the ones I took on Hegel or Marx. My entire philosophical development was determined by my reading of Heidegger. I nevertheless recognize that Nietzsche outweighed him. I do not know Heidegger well enough: I hardly know Being and Time nor what has been published recently. My knowledge of Nietzsche is certainly better than my knowledge of Heidegger. Nevertheless, these are the two fundamental experiences I have had. It is possible that if I had not read Heidegger, I would not have read Nietzsche. I had tried to read Nietzsche in the fifties, but Nietzsche alone did not appeal to me – whereas Nietzsche and Heidegger: that was a philosophical shock! But I have never written anything on Heidegger, and I wrote only a very small article on Nietzsche; these are nevertheless the two authors I have read the most. I think it is important to have a small number of authors with whom one thinks, with whom one works, but about whom one does not write. Perhaps I’ll write about them one day, but at such a time they will no longer be instruments of thought for me."

    https://philosophyforchange.wordpress.com/2015/06/03/who-is-foucaults-heidegger-an-introduction-to-transformative-philosophy/

    Αυτή η αμφιταλάντευσή σου δείχνει ότι είσαι ένα (ακόμη) θύμα του νόμου και της τάξης...
    Γιατί αν πίστευες λιγάκι στον Νόμο, θα ήσουν μακριά από αυτά... αληθινά ελεύθερος!

    με πολλή αγάπη, παρά ταύτα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Δυστυχώς τώρα ανακάλυψα που έκρυβε το ταμπλό του μπλόγκ τα σχόλια, και έτσι είναι λίγο δύσκολο να απαντήσω "ζεστά", αν και έχω απορίες με την ερμηνεία σου,..

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Ιωάννης Τζανάκος - Ιστολόγια

Δρεπάνι

Δρεπάνι
Δρεπάνι..

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Kurdistan

Nichts

Nichts

Πολιτική και Γεωπολιτική..

Στα όρια..

Ουρανός

Ουρανός

Ερμηνείες της ιστορίας..

Επιστημονικά και επιστημονικοφανή..