Αυτοκαθορισμός

Αυτοκαθορισμός

Κυριακή, 8 Ιανουαρίου 2017

Ο υπερκείμενος καθορισμός (1)




Πρώτη αρνητική αφαιρετική απόφανση περί της έννοιας του υπερκείμενου καθορισμού.
Η στρατηγική δομή ενός κυρίαρχου συστήματος οργάνωσης των κοινωνικών μορφών δεν αποτελεί έναν αφηρημένο πολλαπλοειδή ή πολλαπλογενή αλληλοκαθορισμό ή συνκαθορισμό αυτών των μορφών που ερείδεται σε μιαν έννοια και οντικότητα απειρίας. 
Επίσης (αυτή η στρατηγική δομή) αποτελεί μιαν συμπυκνωτική συλλογή τους σε μια υπερκείμενη συστημική αρχή που τις συνθέτει, ιεραρχικά ή μη ιεραρχικά, αλλά όπως και να την ορίσουμε σε σχέση με τον τροπισμό της διαμεσολάβησης που επιτελεί, δεν λειτουργεί και αυτή (ως συμπύκνωση ή συλλογή) με τον γενικό (αφηρημένο) τρόπο τής (προαναφερόμενης) μη υπαγόμενης<ή>υπαγόμενης πολλαπλοείδειας ή πολλαπλογένειας, άρα δεν ερείδεται και αυτή σε κάποια απειρία. 
Σε αυτή την τελευταία περίπτωση (τής συμπυκνώνουσας δομής) μπορεί αυτό να φαίνεται κάπως αυτονόητο, εφόσον ο ίδιος ο "ρόλος" της συμπύκνωσης-ένωσης-συλλογής μιας ποικιλίας και ποσότητας (πέραν του Εν-ός) κοινωνικών μορφών δεν παρουσιάζεται να δύναται να αυτοσυγκροτειται "με" μιαν απειρία ή εν πάση περιπτώσει "με" μια πληθικότητα που μπορεί να οδηγεί στην απειρία. 
Όμως το Εν ή ακόμα και ο μηδενοποιητικός αυτοκαθορισμός της υπερκείμενης συστημικής αρχής περιέχει πολλές τέτοιες δυνατότητες, παρ΄εκτός κι αν κάποιος ορθώσει (θεωρητικά) την εικόνα μιας συγκεκριμένης (εκτυλισσόμενης ή ήδη υπαρκτής) πληθικότητας των δομών που θα άρει αυτές τις δυνατότητες (εννοιολόγησης).
Αυτή είναι η υπόθεσή μας.
Η υποτιθέμενη γενική πολλαπλότητα που περιέχεται (όπως είδαμε) και στο επίπεδο της θεμελιακής στοιχειακότητας και στο επίπεδο της υπερκείμενης (συμπυκνωτικής) συστημικής αρχής, στην πραγματικότητα είναι μια οριοθετημένη και περιορισμένη πληθικότητα πολικοτήτων με εσωτερικές υποδιαιρέσεις (υπο-πόλους μέσα στους πόλους).

Μια περισσότερο θετικοαρνητική αφαιρετική απόφανση περί του θέματος (του υπερκείμενου καθορισμού) 
Πριν γίνουμε όμως κάπως πιο συγκεκριμένοι, αναφερόμενοι σε μιαν άμεση έκφραση αυτής της πρώτης αρνητικής διαλεκτικής όπως μόλις την ιχνογραφήσαμε, θα ήθελα να ανεχτείτε άλλη μια αφαιρετική προεννόηση, με μιαν θετικότερη προσδιοριστική προσέγγιση του προαναφερόμενου προβλήματος: 
Κάθε στρατηγική κοινωνική δομή περιέχει κατά κάποιο τρόπο μιαν εσωτερική διττή υπόσταση, άρα μπορεί κανείς να θεωρήσει πως ήδη με την εμφάνιση ενός συγκεκριμένου συστήματος, άρα και με την εμφάνιση μιας στρατηγικής δομής-δόμησής του, υπάρχει εντός αυτής (της στρατηγικής δομής-δόμησης) αυτή η διττότητα ή διπολικότητα, η οποία όμως όπως θα δούμε περιέχει πάντα μιαν ασύμμετρη και ιδιόμορφη εσωτερικότητα η οποία αποτρέπει αναγκαιοκρατικά (νομοτελειακά) την μονοδιάστατη δυϊκότητα, φέρνοντας στην επιφάνεια έναν ακόμα πόλο όπως αυτός παράγεται ως υπο-πόλος μέσα στον πόλο εκείνο που εκφράζει την αντίθετη αρχή ή υπο-αρχή προς τον ηγεμονικό πόλο της στρατηγικής δομής.

                          ----------------- 

Έχοντας παραθέσει την αφαιρετικότερη προεννόησή μας για την έννοια του συστήματος ως συστήματος πολικών συστημάτων και υποσυστημάτων (στοιχείων), ας προχωρήσουμε με ένα συγκεκριμένο παράδειγμα, σχετικό και με τις προηγούμενες δημοσιεύσεις μας:


Η στρατηγική δομή της μετα-φεουδαλικής ή μετα-τιμαριωτικής κοινωνίας είναι ο καπιταλισμός.
Τα υπαγόμενα στοιχεία στην στρατηγική δομή αυτή, ως στοιχεία που παρουσιάζονται [αφαιρετικά, σε μια πρώτη αφαίρεση {1}] ως "εκτός" της τα οποία είναι-να-υπαχθούν, είναι (η παρακάτω σειρά δεν ιεραρχεί κατά σειρά παράθεσης): 
(α)το κεφάλαιο, (β)η μισθωτή εργασία και (γ) το κράτος.
Εντός αυτής της στρατηγικής δομής, όταν δηλαδή [σε μια συγκεκριμενοποίηση της αφαίρεσης, ας πούμε στην αφαίρεση {2}] παρουσιάζονται τα υπαγόμενα στοιχεία [(α),(β),(γ)] ως ήδη υπαγόμενα, αυτά υπάρχουν ως σχεσιακές δομές, αλλά επίσης υπάρχει όπως πάντα ένας κυρίαρχος πόλος.
Ποιός είναι αυτός; το κεφάλαιο;
Σημειώνω εδώ εμφατικά πως δεν μιλάμε ακόμα για το στρατηγικό σύστημα στην ενότητά του με τα αλληλοσχετιζόμενα στοιχεία του, αλλά ακόμα για τα ίδια τα στοιχεία, τα οποία σε αυτό το σημείο της αφαίρεσης μπορεί να μην παρουσιάζονται ως μη-ακόμα σχετιζόμενα αλλά πάντως δεν παρουσιάζονται ακόμα στον ενιαίο αλληλοκαθορισμό τους, άρα και στην ενότητά τους με την στρατηγική ενότητά τους, τον καπιταλισμό.
Ο κυρίαρχος πόλος λοιπόν, αλλά ακόμα σε αυτό το στάδιο αφαίρεσης και παρουσίασης, είναι το κεφάλαιο.
Όταν προσπαθήσουμε να διαβούμε το κατώφλι αυτής της (δεύτερης) αφαίρεσης-παρουσίασης για να έλθουμε στον ακόμα πιο συγκεκριμένο προσδιορισμό της ενότητας του υπερκείμενου στρατηγικού συμπυκνωτικού καθορισμού [προβαίνοντας σε μιαν τρίτη αφαίρεση {3}] θα δούμε την ιεράρχηση να ανατινάσσεται στην κυριολεξία.
Καταρχάς αυτή η ανατίναξη υπήρξε δια της ιστορικής προφάνειας.

Πριν πάμε στο {3} αφαιρετικό πεδίο της ανάλυσης, το οποίο σχετίζεται με το φαινόμενο της παράδοξης διττότητας της στρατηγικής δομής όπως το παρουσιάσαμε στην αρχή, ας δούμε αυτά τα ιστορικά δεδομένα υπό το πρίσμα πάντα της θεωρητικής αφαίρεσης εν γένει:
Ας υποθέσουμε (πειραματικά) πως ο μαρξισμός έφτασε μέχρι αυτό το κατώφλι, αλλά δεν το διέβη ποτέ ως θεωρία, αλλά μόνον ως αντιπροσωπευόμενη εις την πράξη θεωρία, η οποία κατά την φάση της ιστορικής έντασης του ενωτικού συμπυκνωτικού υπερκαθορισμού (υπερκείμενου καθορισμού=καπιταλισμός ως ολότητα) επιβοήθησε (με την δογματική ή θεολογική της μορφή) στην άρση της ηγεμονίας-κυριαρχίας του κεφαλαίου αλλά οδηγώντας πηδαλιουχώντας δια αυτής της άρσης την κοινωνία σε μια μετα-καπιταλιστική κατάσταση δεν την μετέτρεψε-έφερε σε μιαν (προπλασματική) αταξική κοινωνία αλλά σε μιαν άλλη μη καπιταλιστική αλλά παραταύτα ταξική κοινωνία (με άρχουσα τάξη).
Αν δεν μείνουμε ωστόσο μόνον στην ιστορική εξέλιξη αυτή, θα παρατηρήσουμε πως όλο αυτό το ιστορικό συμβάν ως ολότητα-συμβάν ανατρέπει την εμμένεια της κριτικής ανάλυσης (και πράξης) στο δεύτερο επίπεδο αφαίρεσης και παρουσίασης.
Η ιστορική τροπή μιας αντικαπιταλιστικής ιστορικής ανατροπής προς μιαν άλλη ταξική κοινωνία, χωρίς ηγεμονία του κεφαλαίου (αλλά και χωρίς εξαφάνισή του) την ίδια στιγμή που αυτό δεν σημαίνει έναν (πρωτο-)κομμουνισμό, σημαίνει ανατροπή της ίδιας της έννοιας του κεφαλαίου, της μισθωτής εργασίας, του κράτους, και του υπερκείμενου συμπυκνωτικού καθορισμού (του καπιταλισμού ως συστημικής ολότητας όλων αυτών), με έναν τρόπο που δεν περιορίζεται στην ανάλυση του νέου ταξικού συστήματος αλλά επεκτείνεται και στο πεδίο του ίδιου του καπιταλισμού ως ενωτικού υπερκείμενου καθορισμού τών (ίδιων τών) συστημικών στοιχείων του.
Δεν είναι καθόλου μα καθόλου τυχαίο που οι αντιπολιτευόμενοι τον σοβιετισμό μαρξιστές δεν μπόρεσαν να θεωρήσουν το νέο σύστημα ως μη καπιταλιστικό και κατασκεύασαν τελικά επί τούτου την τερατωδώς ανυπόστατη θεωρία περί "κρατικού καπιταλισμού" για να κλείσουν την συζήτηση, διότι αν αναγνώριζαν την νέα ταξική υπόσταση του νέου ταξικού (εκμεταλλευτικού κ.λπ) συστήματος θα έπρεπε να διαβούν το κατώφλι της αναλυτικής κριτικής αφαίρεσης που προαναφέραμε και να κατασκευάσουν έτσι μιαν άλλη έννοια και για τον τυπικό κλασικό καπιταλισμό και για τα συστατικά στοιχεία του, πέραν του θέματος του σοβιετισμού, άρα θα έπρεπε ουσιαστικά να εγκαταλείψουν τον μαρξισμό.
Ολοκληρώνοντας όμως μιαν πρώτη υπερ-αφαίρεση και μιαν πρώτη ιστορική συγκεκριμενοποίηση, θα έπρεπε τώρα να επιστρέψουμε στην υπερ-αφαίρεση για να την κάνουμε ακόμα ευκρινέστερη.
Σε επόμενη δημοσίευσή μας..




Ιωάννης Τζανάκος

6 σχόλια:

  1. μεσιε Τζανακο,
    διαβασα προσεκτικα το δοκιμιο σας,
    μετα το ξαναδιαβασα,
    μετα το ξαναματαδιαβασα
    και την εκανα 5-6 φορες αυτη την διαδικασια
    και ομολογω οτι δεν καταλαβα το κερατο μου το τραγιο
    να υποθεσω οτι φταιει το γεγονος οτι δεν εχω ασχοληθει με την μαρξιστικη βιβλιογραφια σε επισταμενο βαθμο και οχι το στυλ γραφης σας - μην σας κακολογησω δηλαδης
    απλα μου γενηθηκε μια απορια
    αν δεν με απατα η μνημη μου, απο τα λιγα που εχω μελετησει, ο ιδιος ο Λενιν στην 3η κομιντερν ειχε ομολογησει οτι το οικονομικο μοντελο που ακολουθουσε η εσσδ την τοτε περιοδο ηταν κρατικος καπιταλισμος - για μια σειρα απο λογους -
    και απο οσα εχω διαβασει,μελετησει, συζητησει, και βεβαια στο βαθμο που τα εχω κατανοησει η εσσδ δεν αλλαξε οικονομικο-κοινονικο μοντελο εκτοτε μεχρι την καταρευση της
    αρα γιατι κανετε λογο για μαρξιστες που αντιπολιτευονταν τον σοβιετισμο και δημιουργησαν την θεωρια περι κρατικου καπιταλισμου οταν αυτος δεν ηταν θεωρια συνομοσιας ας πουμε αλλα αποδεδειγμενη πρακτικη ?
    απο οσο ξερω η ποιο σοβαρη κριτικη στο σοβιετικο συστημα απο αριστερους ηταν οτι δεν καταφερε ποτε να ξεφυγει απο αυτο το μοντελο διαθρωσης- και εν πολυς οτι αυτο αποτελει και βασικο αιτιο της πτωσης της εσσδ
    παρανοησα καπου το κειμενο σας?
    ζητω και παλι συγγνωμη αλλα οπως προειπα η μαρξιστικη κοσμοθεωρια δεν ειναι το φορτε μου
    η απορια μου ειναι ειλικρινης, μην την θεωρησετε τρολλια
    αν παλι οχι.... whatever

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καλή απορία, πολύ χρήσιμη με την εξής έννοια:
    Όταν οι μπολσεβίκοι μιλούσανε για κρατικό καπιταλισμό δεν εννούσανε μόνον τις κρατικές "σοσιαλιστικές" επιχειρήσεις αλλά (κυρίως) τους ιδιώτες καπιταλιστές που αν και υπήρχαν ακόμα ήταν υπό τον ασφυκτικό έλεγχο της κρατικής σοβιετικής και κομματικής εξουσίας. Για να καταλάβετε την συγκεκριμένη έννοια αυτού του πράγματος μπορείτε να συγκρίνετε εξομοιωτικώς αναλογικώς αυτούς τους σε κολάρο ιδιώτες καπιταλιστές με τους σημερινούς κινέζους μεγαλοκαπιταλιστές οι οποίοι λ.χ αν και έχοντες (μάλλον) τίτλους ατομικής ιδιοκτησίας ή και μετοχές, η προσωπικό διευθυντικό δικαίωμα, ωστόσο μπορούν να γίνουν σκόνη με μιαν απόφαση της κεντρικής επιτροπής.
    Τώρα, όσον αφορά στις κρατικές "σοσιαλιστικές" επιχειρήσεις, μπορεί και αυτές να τις ονόμαζαν κρατικοκαπιταλιστικές επιχειρήσεις, αλλά δεν ήταν (ακόμα και αυτές) παρά τους ισχυρισμούς των μπολσεβίκων αν υπήρχε γενικά κρατική οικονομία, εφόσον πλήρως κρατική οικονομία σημαίνει ΟΧΙ καπιταλισμός.
    Για να κατανοήσετε καλύτερα την θέση μου μπορώ να σας πω επίσης το εξής πρόσθετο: το ότι δεν υπάρχει καπιταλισμός δεν σημαίνει πως δεν υπάρχει Κεφάλαιο και μισθωτή εργασία, κρατικό Κεφάλαιο και μισθωτή εργασία εφόσον ο καπιταλισμός σημαίνει έναν ολικό συστημικό εννοιολογικό προσδιορισμό και αντικειμενικό δομικό καθορισμό, ενώ το κεφάλαιο ως έννοια και κατάσταση σημαίνει έναν στενότερο και ειδικότερο εννοιολογικό προσδιορισμό και αντικειμενικό καθορισμό που μάλιστα υπάρχει και ΠΡΙΝ τον καπιταλισμό. Αν κάποιος έχει διαβάσει το Κεφάλαιο του Μάρξ και όχι μόνον συνόψεις όπως οι περισσότεροι "κομμουνισταί" θα δει ότι αυτό το λέει και ο ίδιος ο Μάρξ (το μεταφέρω με συνοπτικό και λίγο προκρούστειο τρόπο). Γι' αυτό και ο Μαρξ χρησιμοποιεί και άλλους ειδικότερους προσδιορισμούς που κάνουν το έργο του περισσότερο θρίλερ από τα βοσκοτόπια που τρώνε χορταράκιον οι περισσότεροι μαρξισταί.
    ΚΑΤΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ:
    Οι εκ των αριστερών κριτικοί μαρξιστές στον σοβιετισμό χρησιμοποιούν τον όρο καπιταλισμός με το πρόσθετον "κρατικος" για έναν πολύ απλό λόγο: για να πούνε πως πάλι φταίει....ο καπιταλισμός και όχι κάτι από την αγίαν και ιεράν θεωρία τους, κάνοντας γαργάραν τα παραπάνω, αν και όχι όλοι. Οι σοβαρότεροι διακρίνουν τον κρατικό καπιταλισμό όπως σας τον περιέγραψα στην πρώτη "κινεζική" φάση (ελεγχόμενοι απο το κόμμα και το κράτος ιδιώτες καπιταλιστές) από τον κρατικό καπιταλισμό όπως υπήρξε μετά την τελειωτική πλήρη κολλεκτιβοπίηση επί Στάλιν.
    Θεωρούν δε πως αυτό το κρατικο-οικονομικό σύστημα είναι και αυτό καπιταλιστικό εφόσον αν και εξέλειπε η ιδιωτική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής και της γης, εφόσον (γι' αυτούς) υπάρχει "νόμος της αξίας" (ακόμα και τότε) μισθωτή εργασία, και συσσώρευση κεφαλαίου επί της ουσίας υπάρχει καπιταλισμός, άρα τζα!!! είμεθα αθώοι κύριοι πάλι κάποιοι καπιταλιστές φταίνε, κάτω το κεφάλαιο κ.λπ κ.λπ Ευφυής φανατικός ελιγμός.
    Ακόμα και ο αντισοβιετικότερος όλων, ο Καστοριάδης, μιλάει για γραφειοκρατικό καπιταλισμό, αν και όχι κρατικό καπιταλισμό, γιατί αν μη τι άλλο ήταν ευφυής και μορφωμένος, αλλά και αυτός το ίδιο κάνει, στην αρχή (στα κείμενα του "σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα") γιατί μετά κάνει την πάπια μάλλον και εξετάζει άλλα πράγματα.
    Ελπίζω να σας κατατόπισα, περιμένω σήμα σας επ' αυτού

    (το κείμενό μου είναι λίγο ντουβάρι και περίπλοκον γιατί πρέπει να στριμώξω πολλά πράγματα εις λίγα, αν και ενδεικτικώς μπορώ να σας πω πως σχετίζεται με μιαν εγελιανίζουσα "γενική θεωρία των συστημάτων")

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. σας ευχαριστω για την απαντηση σας και τις διασαφηνησεις που κανατε
    αν ελεγα οτι ειμαι σε θεση να κατανοησω πληρως ολες τις πτυχες που παραθετε θα ημουν αισχρος ψευτης απεναντι σας
    αλλα νομιζω οτι σε γενικες γραμμες κατανοω το συλλογισμο σας
    μαλλον οπως προειπα φταιει η ελειψη ενασχολησης μου με την μαρξιστικη βιβλιογραφια
    μια θερμη παρακλησουλα αν εχετε την καλοσυνη
    θα προτιμουσα στο μελλον να πλαταγιαζετε και ειστε ποιο διεξοδικος για να μπορειτε να ειστε ποιο κατανοητος σε καποιον αναγνωστη που δεν εχει την δικη σας ευκολια στην μαρξιστικη θεωρηση
    σκεφτειτε και μας τους φτωχουληδες στο πνευμα....
    αν παλι θεωρειτε οτι κατι τετοιο θα ειναι χρονοβορο και εμποδιο στην αναπτυξη των ισχυρισμων σας ....
    whatever......
    παντως και παλι ευχαριστω για τον κοπο σας και τον χρονο σας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Θα προσπαθήσω, ίσως θα πρέπει να κάνω κείμενα σε 2 μέρη, ένα απλούστερο και ένα περιπλοκότερο.
    Εγώ ευχαριστώ που δια της ειλικρίνειάς σας με ωθήσατε σε διευκρινήσεις που είναι κατά κάποιο τρόπο πλέον μέρος του κειμένου. Γίναμε δηλαδή συνσυγγραφείς του.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Εχεις υποψη σου, καποια μελετη πολιτικης οικονομιας (μαρξιστικης η οχι), που να καταπιανεται με το προβλημα που θετεις, δηλ. την μελετη του καπιταλισμου, υπο το πρισμα και των εμπειριων και των προβληματισμων, των χωρων του υπαρκτου σοσιαλισμου?

    Μετοικος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Στα ελληνικά μεταφρασμένη δεν ξέρω..πάντως αυτό είναι διαχεόμενο ως θέμα στις διαμάχες περί "κρατικού καπιταλισμού", αλλά και στις διαμάχες περί εμπορεύματος, αγοράς κ.λπ. Θυμάμαι το γαμησάκι του Σταμάτη στον αριστερισμό για την έννοια του εμπορεύματος, της αγοράς του χρήματος κ.λπ, άλλο που αυτό το γαμησάκι πήρε με τον Μαριόλη (μαθητή του) μιαν άλλη ενδιαφέρουσα αλλά και αδιερεύνητη (για μένα, ακόμα) θεωρητική και ιδεολογικο-πολιτική τροπή.
    Δες και την επόμενη δημοσίευσή μου..

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Ιωάννης Τζανάκος - Ιστολόγια

Δρεπάνι

Δρεπάνι
Δρεπάνι..

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Kurdistan

Nichts

Nichts

Πολιτική και Γεωπολιτική..

Στα όρια..

Ουρανός

Ουρανός

Ερμηνείες της ιστορίας..

Επιστημονικά και επιστημονικοφανή..