Αυτοκαθορισμός

Αυτοκαθορισμός

Πέμπτη, 27 Απριλίου 2017

Ενδιάμεσες σημειώσεις για το σημείον (1)



Θα συνεχίσουμε την μικρή σειρά μας γύρω από το σημαίνεσθαι ως πτυχή του σημαίνοντος (το σημαίνεσθαι ωστόσο ως διακριτόν ως έννοια από το λεγόμενο αναφορικό σημαινόμενο), και την γενική επόπτευση των λακανικών θεωρήσεων στην σειρά των διαλέξεων τού Λακάν για την ψύχωση, αλλά λόγω της σημαντικότητας κάποιων σημείων στην πραγμάτευση που επιχείρησε ο σημαντικός αυτός κύριος θα καθυστερήσουμε λίγο τις νέες δημοσιεύσεις, τουλάχιστον μέχρι το σ/κ.
Ωστόσο, προσπαθώντας να περικυκλώσουμε το θέμα και να το αναπτύξουμε περισσότερο στον πυρήνα των δικών μας θεωρήσεων περί του σημαίνοντος και τού σημείου, θα αναπτύξουμε επίσης, παράλληλα, περαιτέρω την προβληματική μας "αποκλειστικά" για το σημείο.

Πρώτες παρατηρήσεις, κάπως επαναληπτικές αν κάποιος μας έχει παρακολουθήσει.

Η σημειακότητα είναι εξωτερικότητα προς το εμπρόθετο γλωσσικό υποκείμενο, ακόμα κι αν προκύπτει κατά τα φαινόμενα από "μέσα" του.
Το φωνητικό ή νευματικό γλωσσικό σημείο δεν είναι σύμβολο ή γράμμα, δεν μετέχει της ενδιάθετης σκέψης αν και η ενδιάθετη σκέψη είναι αδύνατη χωρίς την φωνητική ή νευματική της εκδήλωση.
Αυτό, όπως το εκφράζουμε αποτελεί ήδη ένα παράδοξο.
Η σημειακότητα, το σημείον δείχνει εναργώς χωρίς να εξαντλεί βέβαια αυτό που ονομάζει ο Λακάν ημι-εξωτερικότητα τής γλώσσας για το ανθρώπινο υποκείμενο.
Η παραδοξότητα που προκύπτει από αυτή την ημι-εξωτερικότητα του σημείου ολοκληρώνεται (ως παραδοξότητα) όταν δούμε με μεγαλύτερη προσοχή το άλλο σκέλος της που έχει να κάνει με την ενδιάθετη σκέψη από την σκοπιά όμως τώρα τής ίδιας τής ενδιάθετης σκέψης.
Η ενδιάθετη σκέψη είναι αδύνατη χωρίς το σημείον του σημαίνοντος-γλώσσας (και βέβαια χωρίς την γλώσσα ως "σύνολο"), υπάρχει μια ταυτότητα, αλλά και πάλι, παρά την αναλυτική θεωρητική προσπάθεια των ριζοσπαστών γλωσσοκεντριστών, δεν ταυτίζεται μαζί του, ούτε ταυτίζεται με την γλώσσα (ως "σύνολο").
Υπάρχει εδώ ένα θέμα.

Η σημειακότητα δεν είναι μόνον μια μορφή υλικής υπόστασης του σημαίνοντος αλλά η ίδια η υλική υπόστασή του ως (ένα) οργανικό και αναπόσπαστο μέρος του.

Η σημειακότητα, ή το σημείον, αν και προσδιοριζόμενον και ως εστία ή σχετικά απομονώσιμο στοιχείο μέσα στο σημαίνον δεν αίρει την ενότητα τής γλώσσας, δεν αποτελεί ένα ούτως ειπείν αποκομμένον της, όπως λόγου χάριν αποτελεί (σε μια πρώτη αφαίρεση) το αναφορικόν δεικνύον προς το "πράγμα".

Η ίδια η γλώσσα ως μη αναφορικό σύστημα, ως σημαίνον καθεαυτόν παρουσιάζει ιδιότητες που προσιδιάζουν στο σημειακόν.
Από μιαν άλλη φορά των πραγμάτων, από εκείνην του παραδόξου της σχέσης μεταξύ (τής) ενδιάθετης σκέψης και (τής) σημειακότητας όπου το σημειακόν είναι το υπερισχύον που δεν δύναται ωστόσο να κυριαρχήσει παντού (ως ταυτοτικός προσδιορισμός-καθορισμός), μεταβαίνοντας στην διάσταση του σημαίνοντος όπου τούτο περιέχει ισοδυνάμως εντός μιας σχέσης τόσο την σημειακότητα ως σημείον όσο και το σημαίνειν ως νοηματικό κυρίως στοιχείο διαπιστώνουμε ένα αντίστροφο παράδοξο:
Αν και το νοηματικόν του σημαίνοντος τείνει να κυριαρχήσει στην σχέση τούτη, μολοντούτο όχι με τον ίδιο κυριαρχικό τρόπο του σημαίνοντος ως σημείου, δεν μπορεί να το απαλείψει από παντού ακόμα και όταν είναι η κύρια λειτουργία.
Σε αυτό το παράδοξο που έρχεται να συμπληρώσει το προηγούμενο επανέρχεται, συμπροστιθέμενη τώρα, η εικόνα τής ίδιας τής γλώσσας ως σημείου όταν υπάρχει η αποκοπή τής αναφορικής λειτουργίας.
Στην πραγματικότητα, το σημείον ή σημειακότητα παράγει τρία αλληλοπλεκόμενα παράδοξα κατά την σχέση πάντα του νοηματικού και του σημειακού σημαίνοντος, ενόσω βέβαια το ένα από αυτά, το αφορών την γλώσσα ως σημειακότητα όπως έχει παραχθεί από την αποκοπή και (διαλεκτική) κατάργηση τής αναφορικής λειτουργίας της, σημαίνει με έναν αντίστροφο ή ερωτηματικό τρόπο το ίδιο το αναφορισιακό επίκεντρο ή όπως το ορίσαμε αναφορισιακό αποκομμένον. 





  
Ιωάννης Τζανάκος 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Ιωάννης Τζανάκος - Ιστολόγια

Δρεπάνι

Δρεπάνι
Δρεπάνι..

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Kurdistan

Nichts

Nichts

Πολιτική και Γεωπολιτική..

Στα όρια..

Ουρανός

Ουρανός

Ερμηνείες της ιστορίας..

Επιστημονικά και επιστημονικοφανή..