Αυτοκαθορισμός

Αυτοκαθορισμός

Τρίτη, 25 Απριλίου 2017

Σημαίνεσθαι και σημαίνειν..(4)



Η είσοδος στην τάξη του σημαίνοντος δεν είναι μια συνολική έξοδος από την τάξη του φυσικού αλλά εμφανίζεται και λειτουργεί ως να είναι τούτο και ίσως κατά κάποιο τρόπο να είναι τούτο , αλλά το γεγονός ως γεγονός δύναται επίσης να προσδιορισθεί από τον εκάστοτε εισαγόμενο ή εισαχθέντα, άρα και μετέχοντα εις αυτή, με έναν έναν διαφορετικό τρόπο. 
Πράγμα εξάλλου εντόνως επισημανθέν (σ)την εποχή μας όπου η "προσωπική ετερότητα" κατά την συγκρότηση τής σχέσης με τον Λόγο (ή το λέγειν) είτε αφορά στην εισαγωγή στην τάξη του είτε την υπόλοιπη ζωή "εντός" του είναι η αγαπημένη κοινοτοπία διαφόρων (θεωρητικών, ιδεολογικών ή μη) υποκειμένων.
Δεν θα έπρεπε να αποδίδουμε μεγάλη σημασία σε αυτό καθαυτό γεγονός (αυτού του τύπου) τής "προσωπικής ετερότητας" αλλά αναγκαζόμαστε λόγω ίσως και της θλιπτικής παρουσίας αυτής τής γενικής κοινοτοπίας και μάλιστα (αναγκαζόμαστε να αναφερθούμε) λόγω της γλισχρής και αδιόρατης παντοδυναμίας της σε διαφορετικούς (μεταξύ τους) ιδεολογικούς, κοσμοθεωρητικούς κ.λπ "χώρους".
Είναι αναμφισβήτητο ότι υπάρχει εδώ, παρά το φαιδρόν τής υποθέσεως, ένα είδος δικαιώματος, κατακτημένου όπως το γενικό δικαίωμα ψήφου, το οποίο οφείλουμε να σεβαστούμε και να κατανοήσουμε, αλλά τούτος ο σεβασμός και περισσότερο η κατανόηση, δεν πρέπει από την άλλη μεριά να μας εμποδίζει να θέτουμε συνεχώς το άλλο, ουσιαστικότερο ερώτημα ή μάλλον την αρμαθιά των ερωτημάτων που συγκεντρώνονται στο εξής:
Γιατί αυτή η είσοδος και η μέθεξη των υποκειμένων στην τάξη του σημαίνοντος λαμβάνει έναν τόσο οδυνηρό και ασυνάρτητο χαρακτήρα;
Νομίζω πως οι (δομιστές, μεταδομιστές κ.λπ) κοινωνιολόγοι, ψυχαναλυτές (ειδικά οι τελευταίοι) μετά την λακανική ιστορική παρέμβαση (και όχι μόνον) έχουν πολλά να πούνε, ίσως να έχουν μισοανακαλύψει έναν τρόπο ερμηνείας και πηδαλιούχησης ενός τέτοιου συστημικού προβλήματος, και το κυριότερο κινούνται (ορθώς) τουλάχιστον σε αυτό, στο ότι δεν υποκύπτουν στον συνήθη τρόπο/δρόμο που περιστρέφεται γύρω από το ούτως εννοούμενο "δικαίωμα βιωματικής ψήφου" κατά την είσοδο και μέθεξη στον Λόγο ή τάξη του σημαίνοντος.
Αλλά, όπως έχουμε πει άπειρες φορές, ενοχλητικώς, ακόμη και τούτοι μάλλον έχουν υποχωρήσει όχι τόσο στην "ψευδοβιωματική" θεώρηση και θέση όσο στην εννόηση τής ίδιας τής τάξης του σημαίνοντος κυρίως ως μια εμπρόθετης υποκειμενικής ενέργειας.
Ο Λόγος ή το λέγειν, με αυτόν τον τρόπο, αν και δεν είναι ένα υπερ-κείμενο κάποιων ατομικών εσωτερικοτήτων που συναντώνται στο σημαίνον σημείο του έχοντας όμως ξεκινήσει από κάποια υπόσταση, αν και δεν είναι λοιπόν μια υπόσταση με την υποτιμητική έννοια που της προσέδιδε ο Χέγκελ, παραμένει ένας Λόγος με υποστασιακές πτυχώσεις, αφού παραμένει ωστόσο ένας Λόγος ενεργειών και εμπρόθετων βλέψεων ακόμα κι όταν αναλύεται ή "μετα-βιώνεται" ως ένα σύστημα σημειακών σημαινόντων χωρίς άμεση ή ακόμα και έμμεση αναφορικότητα προς το αντικειμενικό πεδίο (των πραγμάτων).
Το κατώφλι τής σημειακότητας είναι ούτως αξεπέραστο για τον Λόγο ως ομιλείν, ένα όριο όπου υπάρχει σύγχυση και μετάβαση προς μιαν αναφορικότητα, λες και η αντικειμενικοειδής αλλοτριωτική αναφορικότητα δεν είναι ακριβώς απορρέουσα από την σημασία όταν αυτή "απαρνείται" την ανάγκη τής σημειακότητας ως σημειακότητας, ως σημείου.
Το υποκείμενο, όπως μας το λέει και ο Λακάν, προσλαμβάνει την γλώσσα ολόκληρη και όχι κομμάτι κομμάτι, ακόμα κι όταν στην χρονική διαδοχή και αλληλουχία μπορούμε να διακρίνουμε μερικότητες και διαδοχικές προσλήψεις.
Αλλά ό,τι είναι προσλαμβανόμενο ως ένα σύνολον, ας μη πούμε ως μια ολότητα, δεν μπορει παρά να έχει μιαν αντίστοιχη οντότητα με το προσλαμβάνον, δεν μπορεί παρά να υπάρχει δηλαδή μια σχετική και πάντα ασύμμετρη ομοιότητα ως προς την καθολικότητα των συσχετιζόμενων οντοτήτων (γλώσσας και υποκειμένου).
Το πρόβλημα σε μια τέτοια διόδευση του προβλήματος έγκειται στο τι σήμαινε και ίσως ακόμα σημαίνει ως εγχείρημα ερμηνείας. 
Υπάρχει ένα είδος (σεβαστής) γλωσσολογίας που ανακαλύπτει προϋπάρχουσες (βιολογικές) δομές υποδοχής της γλωσσικότητας ή γλώσσας, αλλά και άλλες μη σεβαστές πια νεομεταφυσικές περί την ανάδυση τής γλώσσας ως ανάδυσης του Είναι κάποιου όντος που αν και δεν προϋπάρχει μάλλον προϋπάρχει κ.λπ
Αυτό που μένει εκτός θεωρητικού νυμφώνος σε τέτοιες εποπτείες είναι το ίδιο το γεγονός τής τερατώδους και υπέρμετρης οντότητας του σημαίνοντος σε σχέση με το υποτίθεται έτοιμο να το υποδεχτεί υποκείμενο.
Αυτή την ανισότητα και αυτό το ενοχλητικό παράδοξο και τερατώδες είναι κάτι που ο Λακάν το εντόπισε και το ανέδειξε μάλλον πολύ καλά, μπορώ να πω πως με έχει πείσει ότι το έχει καλοκαταλάβει στις συγκεκριμένες του υποστασιοποιήσεις ακριβώς μάλιστα γιατί παραμένει ταγμένος στην υπόθεση της συνέχισης τής σχέσης μας με το τερατώδες του σημαίνοντος παρά το τερατώδες του.
Το ζήτημα βρίσκεται ίσως σε μιαν αντίθετη κατεύθυνση ή φορά, κατά την εξέταση τής ίδιας της υφής του σημαίνοντος ως παραμένοντος στην αποκοπή του από το σημαινόμενον, το πράγμα-πράγμα (με την κοινότοπη έννοια του όρου). 
Δεν βρίσκεται βέβαια στην επιστροφή σε μιαν λυτρωτική αναφορικότητα προς αυτό το πράγμα, όχι γιατί τούτη δεν είναι ενίοτε λυτρωτική, όπως λόγου χάριν ένας χασαποειδής μαρξισμός καλός για κρυόλουτρα εντός του καπιταλιστικού παγετώνα, αλλά γιατί δεν εξηγείται έτσι τίποτα, επιστρέφουμε σε ένα μηδέν το οποίο δεν μπορεί να γίνει εκκίνηση ή επανεκκίνηση.
Το ερώτημα είναι το λέγειν ως Λόγος και ο Λόγος ως λέγειν εντός μιας δαιδαλώδους διαλεκτικής, ρητορικής και (εν συνόλω) γλωσσικής δομής, όπου εμπλέκονται όμως όλοι οι άνθρωποι ως νομιζόμενα εμπρόθετα υποκείμενα, όλοι οι άνθρωποι.
Βλέπουμε πως ακόμα και η χρήση όλων των τεχνασμάτων ή νέων γνώσεων "αποστασιοποίησης" από την δογματική ή φενακιστική χρήση του Λόγου, η ψυχοκριτική, η παιγνιώδης ζώσα κριτική ή ζώσα αυτοκριτική τού λέγειν μπορεί ανετότατα να καταλήξει, όπως και κατέληξε, σε μια νέα νοηματοδοσία και σε ένα νέο δόγμα το οποίο αν και μη θεωρητικόν και ιδεολογικόν τελικά μετατρέπεται/μετατράπηκε και αυτό σε μιαν ιδεολογία της αυτοαναφορικότητας.
Είναι σαν να είναι μοίρα του Λόγου να καταντά, ναι, να καταντά μια ιδεολογία ενός όχλου εκλαϊκευτών και ιδεολόγων που αρέσκονται όχι στις ιδεολογικές πολεμικές και την ευφάνταστη ρητορική πολεμική αλλά σε έναν λεκτικό αυνανισμό που αν και συντελείται σε ομαδική θέα δεν παύει να είναι αυνανισμός. 
Και ο αυνανισμός μέσα στην ζωή είναι, δε λέω, αλλά υπάρχει πρόβλημα κατάταξης της δραστηριότητος τούτης, εφόσον όταν συντελείται πρέπει όπως και να το κάνουμε να υπάρχει επίγνωσή της ως είναι.
Εν πάση περιπτώσει, πέραν των αναγκών αυτοϊκανοποίησης, το ζήτημα παραμένει ως ζήτημα νομίζω περιορισμού, μου κάνει δε μεγάλη εντύπωση που αντί να αποζητείται ο περιορισμός του Λόγου ως λέγειν, όχι σε όγκο αλλά σε ποιοτικές ποικιλομορφίες, η λύση αναζητείται στο αντίθετο, σε μιαν ολοένα επεκτεινόμενη πολυμορφία, και αυτό δεν αφορά μόνον στην επιστήμη ή την θεωρία αλλά και στην ίδια την καθημερινή ζωή. 
Ο Λόγος δεν είναι ελευθερία, πάντως όχι μια τέτοια ελευθερία, και θα ήταν πραγματικά σωτήριο για πολλούς να κατανοούσαν ότι αν μετείχαν σε κάποια υποβλητική επαναληπτικότητα απαράλλακτων γλωσσικονοητικών μορφών όπου η δική τους δημιουργική μέθεξη θα περιορίζονταν σε ένα γράμμα ή σε μια υποσημείωση ή σε μιαν ανάσα ακόμα, θα ήταν περισσότερο "ελεύθεροι" από' τι είναι επιδιώκοντας να είναι διακριτά υποκείμενα εντός του.
Βέβαια, εδώ πιάνουμε ακόμα και πραγματικά τέρατα του Λόγου όπως ο Λακάν και θέλουμε να ανακαλύψουμε τέτοια πράγματα, φανταστείτε τι θα ανακαλύπταμε σε άλλους, ίσως και στον εαυτό μας, όταν βλέπαμε πως κινούμαστε στην στάσιμη θάλασσα του βερμπαλισμού όχι μόνον, όπως λέει ο Λακάν ο ίδιος, επειδή επιθυμήσαμε να δώσουμε νόημα υπέρ του σημαινόμενου αλλά πλέον και για τον αντίθετο λόγο, γιατί επιθυμήσαμε να δώσουμε νόημα ή απλά βάρος και στο σημαίνον ως σημαίνον.
Γιατί, αν δεν υπάρξει μια νέα λήθη μέσα στο ον της ομιλίας, πείτε μου, αν δεν υπάρξει μια πραγματική και μαστόρικη ανωνυμία που δεν είναι ανωνυμία με τα μάτια σε κάποια οθόνη ή του θεάματος ή του θεάματος του αντιθεάματος, τότε πως θα υπάρξει ένας λόγος που θα είναι Λόγος; 






Ιωάννης Τζανάκος
  

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Δρεπάνι

Δρεπάνι
Δρεπάνι..

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Kurdistan

Nichts

Nichts

Πολιτική και Γεωπολιτική..

Στα όρια..

Ουρανός

Ουρανός

Ερμηνείες της ιστορίας..

Επιστημονικά και επιστημονικοφανή..