Αυτοκαθορισμός

Αυτοκαθορισμός

Τετάρτη, 26 Απριλίου 2017

Σημαίνεσθαι και σημαίνειν..(5)



Σε μια ανάλυσή του, από τις σαφέστερες ως προς το ιατρικό και ορθολογικό ή ορθολογιστικό περιεχόμενό της, ο Ζ.Λακάν προσδιορίζει την ψύχωση (περίπου) ως μια μορφή αποτυχημένης συνύφανσης σημαίνοντος και σημαινόμενου, έχοντας όμως εξ' αρχής ξεκαθαρίσει ως προς το γενικό πεδίο τής έννοιας πως εξετάζει την σημασία που είναι το άλλο όνομα του σημαινομένου (αν και όχι κάτι ταυτόν βέβαια) ως μιαν μορφή ενέργειας τού σημαίνοντος.

Ας αστειευτούμε λίγο:
Νομίζω πως ο Πατήρ Λακάν με τούτη την πολλαπλώς διαστρωματωμένη θέση του, η οποία βεβαίως ως πολυδιαστρωματωμένη δεν περιορίζεται σε μερικές (μόνον) γραμμές, ικανοποιεί αρκετούς από τους υιούς του, αφήνοντας ίσως άλλους υιούς που ικανοποίησε αλλού άλλως σε μιαν μάλλον δυσάρεστη θέση, η οποία όμως με την σειρά της είναι μια υπόσχεσις δια ικανοποιήσεις σε άλλα σημεία του Λόγου του και βεβαίως, πάλι, άλλως. 
Το αν αυτές οι μελλοντικές προς τον Λόγο τού πατρός Λακάν άλλες και άλλως συντελεσθείσες ικανοποιήσεις σημαίνονται σε μιάν μάλλον αντιθετική φορά προς τον προαναφερόμενο Λόγο του, η οποία (ως αντιθετική φορά) χαρίζει άλλες απολαύσεις άλλως καθορισμένες από την απόλαυση που προέρχεται από την ομονοούσα φορά, τούτο είναι ένα άλλο θέμα, το οποίο αν και μας εξιτάρει δεν θα μας απασχολήσει σήμερα.

Αλλά, ας επιστρέψουμε.
Το χάσμα σημαίνοντος σημαινόμενου, έχει σημανθεί, ως ψυχωτική ιδιότητα, στο θάψιμο που έκανε ο Ζακ στον μέγα φιλόσοφο (ως ψυχωτικίζοντα) Λ.Βίτγκενστάϊν.
Δεν θα αναφερθώ αναλυτικώς ούτε σε αυτό, σήμερα.
Θα θελήσω μόνον, εν συντομία, να εντοπίσω κάποιες διαστάσεις του θέματος κατά Λακάν, αλλά όχι μόνον, τής διάστασης ρήξης των δύο επιπέδων.
Η επαφή μεταξύ των δύο επιπέδων, είτε νοηθεί ως ερμηνευτική-εξηγητική είτε νοηθεί ως θεραπευτική, όπως τούτα (τα επίπεδα) έχουν ορισθεί γενικώς και αμετακλήτως-ως-γενικώς από τον Σοσσύρ (ή Σωσύρ) μπορεί να είναι ένας έμμεσος ή ντροπαλός σκοπός και του Λακάν, αλλά κατά την δική μας ερμηνευτική σε αυτόν έχει άλλο ενδότερο και ειδικότερο λόγο ύπαρξης που έχει να κάνει με την βαθύτερη αποκατάσταση τής σημασίας αλλά ως άρρητης ή υπόρητης ιδιότητας του σημαίνοντος-ως-σημαίνοντος, ήτοι του σημαίνοντος ως σχετικώς αλλά και αμετακλήτως αποκομμένου από το σημαινόμενον.
Εδώ, μετά από το τελικό ούτως ειπείν μπήξιμο ενός τέτοιου αντιλακανικού εγχειριδίου (θα είναι κατανοητότερο τι εννοούμε αν διαβάσετε τις προηγούμενες δημοσιεύσεις μας), εδώ λοιπόν θα μπορούσα να προβώ σε εκτενέστερες αναλύσεις των αποτελεσμάτων του, αλλά δεν θα το κάνω.

 
Μιλάμε για την περίφημη (λακανικώς οριζόμενη ως) διαρραφή και δεν πρόκειται να μειώσω την ένταση τής επίθεσής μου με εκτενείς αναλύσεις.


Προχωρώ αμέσως στο επόμενο.


Ο Άλλος ως ο τόπος τής ομιλίας του υποκειμένου, κρατώντας όλες τις εκδοχές του, ο Άλλος λοιπόν ως ένα γενετικό ομιλιακόν πεδίο δεν είναι μόνον ένα (λακανικόν) πεδίο συγκρότησης του (όποιου) "εγώ" ή "εσύ", αλλά (είναι) και μέρος του σημαινόντος ως μυστικού ενεργού υποκειμένου.
Το υπερεγώ του σημαίνοντος, άσχετα αν είναι ενταγμένο στον ιεροποιημένο για τούς φροϋδιστές οιδιπόδειο προσδιορισμό - μη κολλάτε τώρα εκεί, είναι ένα υπερεγώ ως εγώ ή ενέργεια-ενεργείν.
Εμείς το λέμε και το ερμηνεύουμε ούτως, μαγκιά μας, έχετε αντίρρηση;
Αν είναι όμως όπως το λέμε, τότε πού πάει το Λογοϊκόν τού Λόγου;
Μπορεί ο κύριος Ζακ να κατατροπώνει ευκόλως τους χαζούληδες υπαρξιστές, ειδικά τους πιό χαζούληδες από τους χαζούληδες, αλλά και με αυτόν τον τρόπο κατατροπώσεως αλλά και με τον γλισχρό τρόπο που μεταφέρει την υποκειμενική ενέργεια εκεί ακριβώς που δηλώνει ότι την κατατροπώνει, δικαιώνει την φρικαλέα στερεοτυπική προεννόηση ότι ένας ιδεαλιστής ακόμα κι αν είναι αντικειμενικός ιδεαλιστής, ίσως ο αντικειμενικ-ότερος των αντικειμενικών (ιδεαλιστών)  δεν θα πάψει να είναι ένας υποκειμενιστής.

Ας αστειευτούμε πάλι, κάπως σοβαρότερα:
Ακόλουθος του Πάπα και Καθολικός σοφιστής και ειδωλολάτρης μαντονολάτρης, και εντάξει τύπος, λίγο δύσκολο.
Απλά είναι ευφυέστερος από περσοναλιστές υπαρξιστές χαζούληδες, περσοναλιστές ορθόδοξους χαζούληδες και τα λοιπά εύκολα για κατ-ανάλωση παπικών θηρίων.


Μιλήσαμε νομίζω συνοπτικότατα σήμερα, προς το παρόν, ποιός ξέρει για μετά...








Ιωάννης Τζανάκος

8 σχόλια:

  1. Από πού ν'αρχίσω;

    Να αρχίσω ... από το νεοδαρβινισμό. Στην πλειοψηφία τους όσοι αυτοχαρακτηρίζονται ως νεοδαρβινιστές είναι ιδεαλιστές (το ίδιο ισχύει και για όσους γράφουν στον Ριζοσπάστη τη στήλη για τη βιολογία και τη γενετική). Διαβάζω ένα εξαιρετικό βιβλίο τού Γκιγιόμ Σουένγκ (Εξέλιξη: υπό τη βάσανο τού Μαρξ, Για την υπέρβαση τού μαύρου μύθου τού Λισένκο). Αν αναρρώσω πλήρως πριν από τις διακοπές, θα μεταφράσω κανένα κεφάλαιο. Το αστείο είναι ότι ό,τι παρουσιάζει ο Σουένγκ ως «διαλεκτική τής ζωντανής ύλης», (υλιστική διαλεκτική), είναι απόλυτα συμβατή με το σύστημα τού Μπαντιού (και πώς να μην είναι;).

    Αυτό για εισαγωγή. Τώρα επειδή διαισθάνομαι ότι η φράξια των εκλογικών-ταξικών-εκδοτικών-τραπεζικών-θεωρητικών ναυαγίων γνωστή ως «Επαναστατικώς Εντωμεταξύνομαι» (Παπαδόπουλος, Βαγενάς κ.ο.κ) θα συνεχίσει να με/μας εκπλήττει και λίαν συντόμως θα σερβίρει σε νέο αμπαλάρισμα τη θεωρία των δύο επιστημών και των δύο τεχνών* (συγχαρητήρια στον Αντώνη που προλείανε το έδαφος για το αποκολοκυνθωτικό ρι-μέικ), να σου πω ότι καθαρή (από ιδεαλιστικές προσμίξεις) επιστήμη δεν υπάρχει. Ένα μεγάλο μέρος τής κριτικής κατά του ιδεαλισμού αφορούσε όχι τα ίδια τα αποτελέσματα της επιστήμης (αυθόρμητος υλισμός) αλλά τη γλώσσα περιγραφής τους (θεωρία) και πάν' απ' όλα τη γλώσσα εκλαΐκευσής τους. Σε μεγάλο βαθμό επρόκειτο για κριτική που στρεφόταν εναντίον κάποιου συστήματος ---γλωσσικών--- μεταφορών (κοσμοθεωρία) προτείνοντας την αντικατάστασή του από ένα άλλο (διαλεκτική [της φύσης], διαλεκτικό υλισμό). Δεν είναι ότι οι (ιδεαλίζουσες) θεωρίες δεν λειτουργούν τις περισσότερες φορές ως εμπόδιο για την εξέλιξη τής επιστήμης (μαζί βέβαια με το γεγονός ότι η εξέλιξη τής επιστήμης ακολουθεί τις ανάγκες και επιθυμίες των καπιταλιστών) --- πράγμα που οπωσδήποτε ισχύει--- το πρόβλημα είναι ότι και ο διαλεκτικός υλισμός αν θεωρηθεί ως υπερθεωρία (θεωρία των πάντων) οδηγεί στα ίδια αποτελέσματα. Ο φιλόσοφος/οπαδός τού διαλεκτικού υλισμού θα έρχεται πάντα εκ των υστέρων να σουλουπώσει τα όποια ιδεαλιστικά έκτροπα των επιστημόνων (για παράδειγμα, την ιδεαλιστική-μηδενιστική εκτροπή-Λισένκο--- ο οποίος ως αγρονόμος ήταν καλός επιστήμονας). Παράδειγμα εν παρενθέσει: η επιστημολογική θεωρία τού Κουν είναι σχετικιστική-ιδεαλιστική, Αλλά γιατί; Περιγράφει ορθά τη μεταβολή των παραδειγμάτων, αλλά θεωρεί ως επαρκή λόγο για την εξήγησή τους το γεγονός ότι υπάρχουν «κοινότητες» επιστημόνων και οι όποιες επιστημονικές εξελίξεις αποτελούν αντανάκλαση των συνθέσεων/ανασυνθέσεων/μεταβολών στην «υποκειμενική» σύνθεση/οπτική των εν λόγω κοινοτήτων.
    ---->συνεχίζεται

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. ---->«προσδιορίζει την ψύχωση (περίπου) ως μια μορφή αποτυχημένης συνύφανσης σημαίνοντος και σημαινόμενου»---> Τσου. Πρέπει να διακρίνεις τις ψυχώσεις από τις διαστροφές. Ο ψυχωσικός δεν σκαμπάζει από «ονόματα τού πατρός» (χαζό παιδί, χαρά γεμάτο), ενώ ο διαστροφικός υποδύεται κατ' επανάληψη και με σατυρικό τρόπο τη διαδικασία τής οιδιποδειοποίησης. [ΝΒ: Ο τραβεστί-θεός δεν είναι τού Σρέμπερ, είναι από το πέιπερ τού Φρόιντ «Μια δαιμονολογική νεύρωση[**] τού 17ου αιώνα»· [**] «νεύρωση» εδώ σημαίνει ψύχωση, ο Χάιτσμαν ήταν παρανοϊκός (όπως για ένα διάστημα και ο Σρέμπερ [***] Σε σχέση με αυτό: https://www.psychologynow.gr/psychology-art/books/2021-vivlioprotaseis-i-kanonikomorfi-psyhosi-i-diakleisi-toy-onomatos-toy-patros-stin-usteri.html που το ανέβασαν οι ντελεζιανοί, να σου πω ότι οι ψυχώσεις, για παράδειγμα, δεν έχουν «είδος»· η μορφολογία τους μεταβάλλεται διαχρονικά, ανάλογα με τις κοινωνικές συνθήκες κ.ο.κ. Οι «ψυχωσικοί» μπορεί μάλιστα να έχουν και «κοινωνική» χρησιμότητα. Η ιδέα πίσω από τις «έρευνες» των αμερικάνων με το LSD ήταν η πρόκληση ψύχωσης ως «εμβολιασμός» κατά των νευρώσεων· γενικά οι νευρωσικοί δεν είναι καλοί στρατιώτες και εργάτες, ενώ οι ψυχωσικοί διαπρέπουν στους εν λόγω τομείς (βλ ΙΣΙΣ)].

    --- Το άλλο που ανέβασες για τον «φορμαλισμό» και τις αντιδράσεις τού τύπου «τι ιδεαλιστικά σόδομα και γόμορα είναι αυτά»: Τον ξέρεις τον Λαμπάν τον χορογράφο; Όταν ο Λαμπάν δεν χορογραφούσε μπαλέτα για το Γ' Ράιχ, «χορογραφούσε» εργάτες στην Αγγλία. Ο Λαμπάν πληρωνόταν για «time-and-motion studies» (επιστημονικό μάναζμεντ). Κάνε μου μια ανάλυση εδώ με άξονα τις έννοιες τού «σοσιαλιστικού ρεαλισμού» και τού «φορμαλισμού».

    Αυτά προς το παρόν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Κι ένα τελευταίο που ξέχασα:

    Η υστερική-Ο κύριος. Το «Κύριος» αναφέρεται στους ιησουίτες και στην καζουιστική. Ο όρος παραπέμπει στον Πασκάλ όχι στον Χέγκελ. Και κυρίως: ούτε η υστερική ούτε ο κύριος είναι «υποκείμενα». Στην υστερική στάση αρχίζει μια διαδικασία υποκειμενοποίησης. Το «υποκείμενο» προκύπτει από τη διαδικασία τής συνάντησης τής υστερικής με τον μετρ. Κανένας από τους δύο δεν ταυτίζεται με το υποκείμενο τής ψυχαναλυτικής διαδικασίας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ευχαριστώ για τις διευκρινίσεις ως προς την έννοια τής ψύχωσης. Κάπου και γω το ψιλιάστηκα ότι η σύναψη σημαίνοντος και σημαινόμενου ως προβλημα προς "επίλυση" δεν προσδιορίζει την ψύχωση, έστω ειδικά. Σαν γενικός όρος του προβλήματος πάντως έχει μια χρηστικότητα νομίζω, αν ορίσουμε την ψύχωση ως αίτημα προς σημαινότητα, όπως το λέει και ο ίδιος ο Λακάν. Βέβαια η "διάκλειση" προς τα Κύρια ονόματα του Πατρός είναι το κλειδί για τον ειδικό καθορισμό τής ψύχωσης κατά Λακάν και τούτο είναι λίγο ως πολύ αποκλίνουσα κατάσταση προς αυτόν τον γενικό καθορισμό και τής ψύχωσης εφόσον ο αποκλεισμός των Κυρίων Ονομάτων σε συνδυασμό προς την έλλειψη γενικά του σημαίνοντος είναι σαν να δείχνει έναν "τόπο" όπου λείπει "τόσο" το σημαίνον ώστε το να μιλει κανείς μετά για σύναψη σημαίνοντος και σημαινόμενου ως να υπάρχει και παραταύτα να είναι προβληματική είναι όντως πρόβλημα, αφού καλά καλά λείπει το σημαίνον!!
    Οι παρεμβάσεις σου είναι καταλυτικές, δεν σε κολακεύω, τι νόημα έχει να είναι κανείς κόλακας σε μια ηλικία σαν και την δική μου.
    Κάνω ένα διαλλειματάκι, για νεοδαρβινισμό. Δεν έχεις άδικο, απλά ο νεοδαρβινισμός κάνει δουλειά με τον "δημιουργισμό", κάνει δουλειά καθαρισμού των υπερμυστικιστικών αντιδραστικών θεωριών περί δημιουργίας του κόσμου από τον ύψιστο και τα γνωστά εναντίον του Δαρβίνου. Δεν σου κρύβω ότι όταν βλέπω τον Ντώκινς το διασκεδάζω μεν, με βάση τα προηγούμενα, αλλά μου μυρίζει και μια ιμπεριαλιστικοδιαφωτιστική υπεροψία άνευ προηγουμένου, έχει ψωμί το θέμα.
    Για το θέμα του κόμματος κ.λπ έχω χάσει τον μπούσουλα, ντεν καταλαβαίνει το έρμο (εγκώ) και μετά και τα περί κυπριακού, και από την μεριά κόμματος και από την αντίθετη, του αντώνη, είμαι στη μέση στο κενό (του μαλάκα, εγκώ είμαι αυτό). Γι' αυτό και είπα, δεν ασχολούμεθα με τον Λόγον; αστειεύομαι.
    Επιστρέφω εις τα ψυχο-Λογοϊκά.
    Η υποκειμενοποίηση είναι (όπως την θυμάμαι και με Μπαντιού) δι εμέ ακόμα ένα μυστήριον, όπως εννοείται ειδικώς. Δεν σου λέω, τώρα, αλλά καταλαβαίνεις, αν και θα ξαναπάω σε ό,τι έχεις και συ και ο Αντ. δημοσιεύσει.
    Στο ζήτημα του Τραβεστί θεού, ήτο μια δική μου εν αγνοία των φροϋδοαναλύσεων ενόραση, ολίγον άσχετη με τον Σρέμπερ, και αυτό που λές μου διευκρινίζει ακόμα περισσότερον τα πράγματα, αλλά και με βοηθάει να τα διαχωρίσω για τους αναγνώστες παρατηρητές μου-μας. Ο Σρέμπερ εξετάζεται απο με υπο την γενική έννοια του ψυχωτικού, λόγω και των προσωπικών εμπειριών μου επι έτη ως γραμματέα στις υγειονομικές επιτροπές του ΙΚΑ, όπου λόγω του ότι μόνον για τα ψυχιατρικά μπορούσα να έχω συζήτηση με τους γιατρούς, το έριξα στην μελέτη και έφτασα να κάνω και ερασιτεχνικές (θεωρητικές) προσπάθειες διαφοροδιάγνωσης αφού η εμπειρία μου ως "κλινικού" ερασιτέχνη ιατρού υπερβαίνει πλέον ως εμπειρία την αντίστοιχη πολλών ιδιωτών ιατρών (κανονικών ιατρών). Οι γιατροί τής επιτροπής με αποκαλούσαν από ένα σημείο και μετά "συνάδερφο", είχε πολλή φάση το πράγμα, έχω επισκεφτεί ως γραμματεύς σε όλα τα ψυχιατρεία, γηροκομεία, ιδρύματα της Αττικής.
    (συνεχίζεται)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Η ψύχωση λοιπόν είναι το αγαπημένον μου ψυχιατρικό αντικείμενο. Πρόκειται για μια συγκλονιστική κατάσταση, κάτι ασύλληπτο αν το δεις από κοντά. Δεν μου βγαίνει καμία θεωρία. Και οι αναγωγιστές έχουν τα δίκια τους, αν και το έχουν ξεφτιλίσει στα φάρμακα και τα γνωστά, αλλά και η ψυχανάλυση, αλλά όλοι τά έχουν σπάσει τα μούτρα τους.
    Οι άνθρωποι αυτοί αν και όντως αλλού, απολαμβάνοντες όντως την κατάστασή τους (το λέει ο Φρόϋντ και ο Λακάν) ταυτοχρόνως υποφέρουν κάνοντας μεγαλειώδεις θα τις έλεγα κάπως ρομαντικώς προσπάθειες να υψωθούν σε ένα όρος, την σημαινότητα όπως την ξέρουμε, χωρίς να έχουν καμία ελπίδα να το κατορθώσουν. Είναι τραγικό να βλέπεις παλικαράκια και κοπελες 17-18 χρονών ακόμα ακόμα, να έχουν σχιζοφρένεια ή απλά ψύχωση, είναι κάτι που σε χτυπάει στο στομάχι, εμενανε ακόμα με πονάει το στομάχι μου, γιατί στους νέους υπάρχει ακόμα ζωή και μια φρεσκάδα και εκεί βλέπεις το όλον ως τραγικό. Οι παλιοί ψυχωτικοί το έχουν χάσει το παιχνίδι, οπότε σε αυτούς δεν κάνει μπάμ η αντίθεση εικόνας τής ζωής και μιας ριζικής αποτυχίας και κενού. Τι να πω..καλή η επιστήμη, αλλά αργεί, αργεί πολύ.
    Μήπως εκεί υπάρχει πεδίον σπουδαίον για την "διαλεκτική τής ζωντανής ύλης" που αναφέρεις; όσο σκέφτομαι τι θα μπορούσε να κάνει ένα σοσιαλιστικό σύστημα σήμερα πλέον, μετά από τόση εμπειρία και λάθη, τρελαίνομαι που δεν υπάρχει, δεν λέω ότι θα έλυνε τα πάντα αλλά ότι θα έθετε τα ζητήμα ξανά με ένταση και πραγματική διαλεκτική χροιά, για να μην πω ανθρωπιά.
    Έχεις δίκιο όσον αφορά στην ψύχωση ως ένα εύπλαστον, θυμάμαι και τις συζητήσεις μου με ιατρούς, όπου τους έθετα το εξής ερώτημα: καλά, η σχιζοφρένεια είναι ορατή, υπάρχουν ας πούμε κάποιες ιδιότητες και χρονικότητα εμφάνισης ανάπτυξης κ.λπ αρκετά σαφείς. Με την "υπόλοιπη" ψύχωση τι έχουμε να πούμε; λίγο χάος το βρίσκω το πράγμα.
    Να σου πω μόνον πως ακόμα και η διπολική ψύχωση που παρουσιάζεται να έχει μιαν σχετική και όμοια προς την ψύχωση "σαφήνεια" είναι επίσης ένα χάος, υπάρχει η λεγόμενη σχιζοσυναισθηματική διαταραχή, τα παρανοειδή στοιχεία παίζουν τον ρόλο του μπαλαντέρ και άλλα που το κάνουν όλο αυτό έναν κινούμενο λαβύρινθο.
    Αυτό που είναι το εδώ σημαντικό είναι να δούμε αν στέκει όλο αυτό το μετα-αναγωγιστικό πλαίσιο του Λακάν, όπως το έθεσε έστω. Αυτό με καίει, όπως και άλλα..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Θα αναφερθώ σε δημοσίευση σε σένα, για την διευκρίνηση, παίρνω μόνος την άδεια..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. I'd prefer not to :-p Γιατί να με αναφέρεις; Καλά δεν είμαι εδώ που είμαι, στην ησυχία μου;

      Διαγραφή
  7. Το έκανα ήδη, έτσι κι αλλιώς οι οφθαλμοί της βασκανίας δεν φεύγουν έτσι εύκολα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Ιωάννης Τζανάκος - Ιστολόγια

Δρεπάνι

Δρεπάνι
Δρεπάνι..

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Kurdistan

Nichts

Nichts

Πολιτική και Γεωπολιτική..

Στα όρια..

Ουρανός

Ουρανός

Ερμηνείες της ιστορίας..

Επιστημονικά και επιστημονικοφανή..