Αυτοκαθορισμός

Αυτοκαθορισμός

Παρασκευή, 26 Μαΐου 2017

Ο Λόγος...[41] Αλεσσάντρο Μαντσόνι, Ουμπέρτο Έκο..


Η καταγωγή τής μετωνυμίας είναι η ίδια η γλώσσα, οπότε δεν τίθεται κανένα θέμα καταστροφικής απόσπασής της, ίσως και κάποιου τελειωτικού περιορισμού της κατά την κριτική ή κρίση της όταν τούτη είναι το πεδίο τής εξουσιαστικής απάτης ή της συμμετρικής προς αυτή την απάτη οχλοκρατικής παράκρουσης.
Είμαστε υποχρεωμένοι να διατηρηθούμε εντός τής επίγνωσης ότι γλώσσα σημαίνει συνεκδοχή και μετωνυμία, ακόμα και όταν σχηματίζεται μία από αυτές τις επιστημονίζουσες γλώσσες που υποτίθεται κρατούν την μετωνυμία εκτός τους.
Θα μπορούσα να γράψω ένα εγκώμιο τής μετωνυμίας ως δωρίζουσας δουλειά σε επιστημονιστές και αντι-ιδεολόγους ή ψυχαναλυτές, αλλά δεν δύναμαι να είμαι τόσο σοβαρός λόγιος για να το κατορθώσω αυτό.
Υπάρχει ωστόσο μια διαρκής εκτροπή τής μετωνυμικότητας, την οποία οφείλουμε συνέχεια να ανακαλύπτουμε ή αποκαλύπτουμε.
Όχι γιατί είμαστε τίποτα σπουδαίοι, αλλά γιατί μας ενδιαφέρει η φροντίδα τής ζωής πλησίον μας.
Η εγγύτητα τής ζωής είναι η απτή μη απτότητα που μας ενδιαφέρει πλέον με έναν αποκλειστικό τρόπο, μιας και όπως είδατε δεν έχομε τύχη σε κανέναν άλλο δημόσιο τομέα τής ζωής σας-μας.
Στο έξοχο βιβλιαράκι του Umberto Eco, Tra menzogna e ironia (Μεταξύ ψεύδους και ειρωνείας, μτφ Έφη Καλλιφατίδη, ελληνικά γράμματα 2000) στο κεφάλαιο Η Ψευδής Γλώσσα του Μαντσόνι, ο Έκο ερμηνεύει με ενάργεια την χρήση τής μετωνυμικής λειτουργίας από την αυταρχική εξουσία και τον όχλο όπως την περιέγραψε και ανέδυσε ο ίδιος ο Μαντσόνι, ειδικά στο κορυφαίο έργο του "Οι μελλόνυμφοι".
Ο Έκο κρίνει με μετριοπάθεια την μαντσονιανή διάκριση μεταξύ "λαϊκής" σημειολογίας και τεχνήεσσας ρηματικής (λόγιας, κρατικής κ.λπ) γλώσσας, ώσπου τελικά επισημαίνει ότι και το ίδιο το εγχείρημα τού Μαντσόνι δεν μπορεί παρά να συντελείται μέσα στο σημαίνον ως διακρινόμενον σχετικά από το "λαϊκόν" σημείον.
Ο Έκο είναι σοβαρός άνθρωπος, δεν είναι ψυχαναλυτής ή ψυχίατρος, άρα δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει την ένταξη αυτής της υπεράσπισης τής "λαϊκής" σημειακότητας στο ίδιο το σημαίνον, όπως τούτο αυτονοήτως υφίσταται σαν αφήγηση ενός συγγραφέα, για να ασκήσει κατεδαφιστική κριτική στο υπάγειν-ως-υπάγειν τής μαντσονιανής αφήγησης.
Εξάλλου ο ίδιος ο Μαντσόνι με τον τρόπο του να κρατάει μιαν εχθρική απόσταση από το ιεραρχημένο ρηματικό σημαίνον δεν αφήνει περιθώρια για να θεωρηθεί ένας "λαϊκιστής".
Η διαρκής εισβολή τής ρηματικής ιεραρχικής και λόγιας μορφής του σημαίνοντος αποκαλύπτεται ως μία από τις αιτίες για την δημιουργία τής οχλοκρατικής παράκρουσης δημιουργίας μαζικών παρανοϊκών κοινωνικών ψευδών και μετέπειτα προφασιστικών ή πρωτοφασιστικών φασισμών ενοχοποίησης αθώων ως "μιαντών".
Μια επιδημία πανούκλας αποκρύπτεται μέσω της εξουσιαστικής χρήσης τής μετωνυμίας και στο τέλος το ίδιο το "λαϊκόν" σημείον ή η σημειακότητα διαφθείρεται και γίνεται η ίδια ένα οργανικό στοιχείο τού ενοχοποιητικού ντελίριου.
Το "λαϊκόν", και όχι μόνον, σημείον δεν επιβιώνει στο τέλος ως ένα "αγνόν" περικυκλωμένο από την αθλιότητα τής λόγιας εξουσίας αλλά μετατρέπεται στην κορύφωση τής εξουσιαστικής μετωνυμίας.
Αφού έχει εδραιωθεί το μετωνυμικό και σκοπίμως εγκατασταθέν ψεύδος τής εξουσίας και των λογίων υπηρετών της, τότε το "λαϊκό" σημείον μετατρέπεται σε αιχμή τής παράκρουσης, σε έναν αυτοματικό οδηγό μιας μάζας τυφλωμένης από την μετωνυμική προεργασία τής εξουσίας.
Ωστόσο, το ζήτημα παραμένει, το πρόβλημα είναι ανέγγιχτο, αν θέσουμε την μετωνυμία ως παρούσα παντού και ως υπάρχουσα άρα ως ποιοτικός προσδιορισμός του Είναι τής γλώσσας ακόμα και εκεί όπου υπάρχει το γιαταγάνι τής λαϊκής καχυποψίας.
Ποιά είναι η λαϊκή και εγκατιαία μετωνυμία που δεν είναι απαραίτητα νοθευμένη από τα λόγια σχήματα τής εξουσίας;
Υπάρχει ένας νέος κριτικός τρόπος, ένα νέο κριτικόν και επικριτικόν ήθος, αποστασιοποίησης, απέναντι όχι μόνον στην μετωνυμία ως ένα Είναι τής ανθρώπινης γλώσσας αλλά και όπως τούτη φωλιάζει στην καθημερινή "λαϊκή" οντότητα, που χωρίς να δειλιάζει αποκτάει τα ιδεολογικά και πολιτικά χαρακτηριστικά μιας επίθεσης στην ίδια την συλλογική υπόσταση που θα μπορούσε να ονομαστεί λαός.
Και μόνον η ανάγνωση του άρθρου του Έκο που σας αναφέραμε, ενός ανθρώπου δηλαδή ο οποίος μόνον για λαϊκιστής δεν θα μπορούσε να κατηγορηθεί, θα αρκούσε για να μπούνε τα πράγματα στην θέση τους.
Η σχέση των λογίων με τις προπαγάνδες των εξουσίων και την δημιουργία τής οχλοκρατίας είναι ένα γεγονός χωρίς αμφιβολία.
Ας παραμείνουμε κυρίως όχι τόσο στην ίδια την υπόσταση τού λόγιου ως λόγιου προσώπου αλλά στην ίδια την λειτουργία που επιτελεί, και το πραγματικό υπόβαθρο αυτής τής λειτουργίας.
Αν τυχόν ήταν δυνατή η ύπαρξη ενός κόσμου χωρίς τήν διαμεσολάβηση των κεντρικών ρηματικών μορφών και των "εκπροσώπων" τους δεν θα είχαμε ίσως και τόσα προβλήματα.
Αυτοί που διαφθείρουν τις μάζες των καθημερινών ανθρώπων είναι οι ταγοί και οι βοσκοί κάθε είδους, όχι η ίδια η καθημερινότητα τής ύπαρξής τους ακόμα κι αν αυτή είναι ζοφερή.
Και το τέρας που ονομάζεται κράτος, αναγκαίο ή μη, δεν θα είχε λόγο να υπάρξει αν δεν υπήρχε ήδη στα έγκατα τής κοινωνικής γλωσσικής διαμεσολάβησης η δυνατότητα τής εξουσιαστικής εξαπάτησης και χειραγώγησης.
Δεν λέω πως ο κόσμος δεν θα ήταν πιθανά "άγριος" και συγκρουσιακός, λέω πως αυτή η αγριότητα και συγκρουσιακότητα επιτείνεται από την "λόγια πραγματικότητα", δεν μετριάζεται.
Ωστόσο, ας μην κάνουμε την επιθυμία μας πραγματικότητα, ας επιστρέψουμε στην αρχή των πραγμάτων που μας απασχολούν.
Και στην αρχή αυτή, η πατρικορηματικότητα και η κεντρικότητα κάποιων σημαινόντων δεν είναι μια "καταραμένη αιτία" των πραγμάτων, αλλά ένα δομικό στοιχείο τους που πρέπει να εξετασθεί και να μετριασθεί ή ακόμα και να ζητηθεί να ανθίσει ως μετριασμένο και μετουσιωμένο σε έναν πραγματικό δημοκρατικό πολιτισμό.
Κάπου εδώ εισερχόμεθα στον πόλεμο "πατεράδων και γιών" που μας απασχολεί, ειδικά τώρα τελευταία που μάθαμε ότι παρά τα προβλήματα μεταξύ των επικοινωνούν με γράμματα. 
Αργώ στην διείσδυση στην σπηλιά με τα τέρατα. 
Δεν το κάνω επίτηδες ή λόγω αδυναμίας, αλλά γιατί είμαι ένα καλό σχολαστικό παιδί.. 


 

 

 

 

 

 

 

Ιωάννης Τζανάκος

 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Ιωάννης Τζανάκος - Ιστολόγια

Δρεπάνι

Δρεπάνι
Δρεπάνι..

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Kurdistan

Nichts

Nichts

Πολιτική και Γεωπολιτική..

Στα όρια..

Ουρανός

Ουρανός

Ερμηνείες της ιστορίας..

Επιστημονικά και επιστημονικοφανή..